RBSE Class 10th 2016 )-S-71-2016 Previous Year Papers
Class 10th students hunting authentic previous year papers for )-S-71-2016 (2016) land here for a reason: the paper below matches how RBSE assessments are remembered from that year. RBSE Solution does not mix years on one page; each combination gets its own notes.
Skim the overview sections, then work through the scanned pages. Pair this practice with RBSE books and solutions when you need to relearn a concept a question exposed.
Paper details
Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.
| Board | RBSE |
|---|---|
| Class | Class 10th |
| Exam year | 2016 |
| Subject | )-S-71-2016 |
| Resource type | Previous Year Papers |
| Category | RBSE Previous Year Question Papers |
| Website | RBSE Solution |
The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 10th, year 2016, and subject )-S-71-2016 before studying.
RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.
Turning 2016 papers into insight
One )-S-71-2016 paper reveals style; several from the same year reveal pattern. After this page, open sibling subjects listed below to see whether marks cluster in certain units.
Keep rough work dated in your notebook. Examiners in Class 10th expect clear numbering even in practice sessions.
RBSE Class 10th 2016 )-S-71-2016
Scroll through the Previous Year Papers pages for )-S-71-2016 (2016).
Rajasthan Board Class 10th )-S-71-2016 2016 solved Previous Year Question Papers
माध्यमिक परीक्षा, 2016
SECONDARY EXAMINATION, 2016
तृतीय भाषा — संस्कृतम्
समय : 3 : 15 (सपाद होरात्रयम्) अधिकतमांका: 80
परीक्षार्थिभ्यः सामान्यनिर्देशाः
- परीक्षार्थिभिः सर्वप्रथम स्वप्रश्नपत्रोपरि ATT अनिवार्यतः लेख्यः।
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः।
- सर्वे प्रश्नानाम् उत्तराणि उत्तरपुस्तिकायाम् एव लेखनीयानि।
- एकस्य प्रश्नस्य सर्वे भागाः एकत्र एव लेखनीयाः।
- सर्वे प्रश्नाः संस्कृतभाषया एव उत्तरणीयाः।
नामांकाः Roll No. No. of Questions: 22 No. of Printed Pages: 07
S—7-Sanskrit (T.L.) V-006
प्रश्न 1
अधोलिखितम् अपठितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत-
गंगानदी पवित्रतमा नदी। यमुनानदी अपि पूज्या नदी अस्ति। सरस्वतीनदी लुप्ता अभवत् इति विश्वासः। उत्तरप्रदेशस्य प्रयागनगरम् एतासां तिसृणां नदीनां संगमे तिष्ठति। कावेरी, तुंगभद्रा, गोदावरी, नर्मदा, चर्मण्वती, कृष्णा भारतस्य प्रसिद्धाः नद्यः सन्ति। नदीनां संगमेषु अस्माकं तीर्थस्थानानि सन्ति। तत्र नदीषु स्नात्वा, मन्दिराणां दर्शनं च कृत्वा हर्षम् अनुभवन्ति।
(क) एकपदेन उत्तरत-
-
का नदी लुप्ता अभवत्?
सरस्वतीनदी
-
अस्माकं तीर्थस्थानानि कुत्र सन्ति?
नदीनां संगमेषु
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत-
-
प्रयागनगरं कुत्र तिष्ठति?
प्रयागनगरम् उत्तरप्रदेशस्य तिसृणां नदीनां (गंगा, यमुना, सरस्वती) संगमे तिष्ठति।
(ग) निर्देशानुसारम् उत्तरत-
-
उपर्युक्त गद्यांशे 'अपूज्या' इति पदस्य विलोमपदं लिखत।
पूज्या
-
“हर्षम् अनुभवन्ति” अस्मिन् वाक्ये कर्त्ता कः?
जनाः (अस्माकम् इति अर्थः)
-
“गंगानदी पवित्रतमा” इत्यत्र विशेषणपदं किम्?
पवित्रतमा
-
“भारतस्य नद्यः सन्ति” अत्र क्रियापदं लिखत।
सन्ति
प्रश्न 2
अधोलिखितम् अपठितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि यथानिर्देशं लिखत-
संस्कृतभाषायाः वैज्ञानिकतां विचार्य एव संस्कृतविशेषज्ञाः कथयन्ति यत् संस्कृतमेव सर्वोत्तमा भाषा विद्यते। अस्याः भाषायाः वेदेषु, उपनिषत्सु, नीतिशास्त्रे, चिकित्साशास्त्रादिभिः च समृद्धमस्ति। कालिदाससदृशानां विश्वकवीनां काव्यसौन्दर्यम् अनुपमम्। चाणक्यरचितम् अर्थशास्त्रं जगति प्रसिद्धमस्ति। गणितशास्त्रे शून्यस्य प्रतिपादनं सर्वप्रथमं भास्कराचार्यः सिद्धान्तशिरोमणौ अकरोत्। चिकित्साशास्त्रे चरकसुश्रुतयोः योगदानं विश्वप्रसिद्धम्। भारतसर्वकारस्य विभिन्नेषु विभागेषु संस्कृतस्य ध्येयवाक्यरूपेण प्रयोगः क्रियते। भारतसर्वकारस्य राजचिह्ने प्रयुक्तां सूक्तिं 'सत्यमेव जयते' सर्वे जानन्ति। एवमेव शैक्षिकानुसन्धानप्रशिक्षणपरिषदः ध्येयवाक्यं “विद्ययाऽमृतमश्नुते” वर्तते।
(क) एकपदेन उत्तरत-
-
अर्थशास्त्रं केन रचितम्?
चाणक्येन
-
शून्यस्य प्रतिपादनं सर्वप्रथमं भास्कराचार्यः कुत्र अकरोत्?
सिद्धान्तशिरोमणौ
-
का संस्कृतमेव सर्वोत्तमा भाषा विद्यते?
संस्कृतभाषा
-
चिकित्साशास्त्रे कयोः योगदानं विश्वप्रसिद्धम्?
चरकसुश्रुतयोः
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत-
-
भारतसर्वकारस्य राजचिह्नं किम् अस्ति?
भारतसर्वकारस्य राजचिह्नम् अशोकस्तम्भः अस्ति, यस्य ध्येयवाक्यम् 'सत्यमेव जयते' इति अस्ति।
-
“विद्ययाऽमृतमश्नुते” कस्य ध्येयवाक्यम्?
“विद्ययाऽमृतमश्नुते” इति शैक्षिकानुसन्धानप्रशिक्षणपरिषदः (NCERT) ध्येयवाक्यम् अस्ति।
-
केषां कवीनां काव्यसौन्दर्यम् अनुपमम्?
कालिदाससदृशानां विश्वकवीनां काव्यसौन्दर्यम् अनुपमम् अस्ति।
(ग) अस्य अनुच्छेदस्य उपयुक्तं शीर्षकं लिखत।
संस्कृतभाषायाः वैज्ञानिकता एवं महत्त्वम्
(घ) यथानिर्देशं प्रश्नान् उत्तरत-
-
“सर्वोत्तमा भाषा विद्यते” अत्र विशेषणपदं किम्?
सर्वोत्तमा
-
“संस्कृतविशेषज्ञाः कथयन्ति” अत्र कर्तृपदं लिखत।
संस्कृतविशेषज्ञाः
-
“अविचार्य” इत्यस्य विलोमपदं गद्यांशात् चित्वा लिखत।
विचार्य
-
“प्रयोगः क्रियते” इत्यत्र क्रियापदं लिखत।
क्रियते
प्रश्न 3. भवती रेखा। भवत्या: राजकीय-आदर्श-उच्चमाध्यमिक-विद्यालये स्वच्छतादिवस: समायोजित: आसीत्। विषयेऽस्मिन् एकं स्वमित्रं प्रति लिखत। (8×¼=4)
पत्रलेखनम्
दिनांक: 15/10/2016
प्रिय मित्र रमेश,
सप्रेम नमः। अत्र कुशलं तत्रास्तु। भवान् जानाति एव यत् अस्माकं विद्यालये 'स्वच्छतादिवसः' समायोजितः आसीत्। अहं तस्मिन् कार्यक्रमे भागम् अग्रहीषम्। विद्यालयस्य सर्वे छात्राः मिलित्वा विद्यालयस्य प्राङ्गणं, कक्षाः, पुस्तकालयः च स्वच्छम् अकुर्वन्। अध्यापकाः अपि अस्मान् मार्गदर्शनम् अयच्छन्। एतादृशः कार्यक्रमः अस्मासु स्वच्छतायाः महत्त्वं बोधयति। भवान् अपि स्वविद्यालये एतादृशम् आयोजनं कर्तुं प्रेरयतु।
भवदीयः,
सुरेशः
अथवा
प्रश्न 3. भवान् सुरेशः। मातरं प्रति अद्योलिखितं पत्रं मज्जूषापदसहायतया लिखत। (8×¼=4)
मज्जूषा: वार्षिकोत्सवः, अभिनयम्, मुख्यातिथिः, कुशलम्, अध्ययनम्, पितरम्, भवदीयः
चारूनगरात्
दिनांक: 15/10/2016
पूजनीयाः मातः,
नमोनमः। अत्र कुशलम् तत्रास्तु। मम विद्यालये वार्षिकोत्सवः आसीत्। तत्र अहम् एकम् अभिनयम् कृतवान्। मन्त्रिमहोदयः मुख्यातिथिः रूपेण आगतवान्। मम अध्ययनम् सम्यक् चलति। गृहे पितरम् नमोनमः। अहं भवदीयः प्रणमामि।
सुरेशः
प्रश्न 4. मज्जूषातः उचितानि पदानि चित्वा पिता-पुत्रयोः सम्भाषणं लिखत। (8×¼=4)
सम्भाषणम्
पिता – पुत्र! विलम्बेन आगच्छसि किम्?
पुत्रः – पितः, अहं गृहकार्यम् लिखित्वा गच्छामि।
पिता – आपणतः दुग्धम् आनय।
पुत्रः – पितः, रूप्यकाणि यच्छतु।
पिता – पात्रम् नीत्वा आपणं गच्छ।
पुत्रः – अहं गत्वा शीघ्रम् आगच्छामि।
95. अधोलिखितम् अनुच्छेदं मज्जूषायाः सहायतया पूरयित्वा लिखत – (8×½=4)
मज्जूषा – (क) क्षुधितः, (ख) लम्बमानानि, (ग) एकः, (घ) पक्वानि, (ङ) आरोढुम्, (च) प्रयतते, (छ) मिथ्या, (ज) अग्रे
पूर्णम् अनुच्छेदम् –
(क) एकः जम्बुकः अस्ति। सः एकदा (ख) क्षुधितः वने भ्रमति। एकत्र सः द्राक्षालतां (ग) अग्रे लतायाम् (घ) लम्बमानानि द्राक्षाफलानि सन्ति। तानि (ङ) पक्वानि द्राक्षां खादितुम् उपरि (च) आरोढुम् प्रयतते तथापि फलानि न प्राप्नोति। जम्बुकः (छ) मिथ्या भूत्वा द्राक्षाफलानि दूषयति। (ज) प्रयतते।
व्याख्या – उपर्युक्तम् अनुच्छेदं मज्जूषायाः उचितपदैः पूरयित्वा लिखितम्। प्रत्येकं रिक्तस्थानं क्रमशः (क) एकः, (ख) क्षुधितः, (ग) अग्रे, (घ) लम्बमानानि, (ङ) पक्वानि, (च) आरोढुम्, (छ) मिथ्या, (ज) प्रयतते इति पदैः पूरितम्।
प्रश्न 6. पाठ्यपुस्तकात् द्वौ श्लोकौ लिखत (अस्मिन् प्रश्नपत्रे न स्याताम्)। (2×2=4)
प्रश्न 7. अधोलिखितेषु सन्धिविच्छेदम् अथवा सन्धिं कृत्वा सन्धेः नामानि लिखत-
-
(i) प्रति + आगच्छति
सन्धिः: प्रत्यागच्छति
सन्धेः नाम: यण् सन्धिः -
(ii) मनोरथः
सन्धिविच्छेदः: मनः + रथः
सन्धेः नाम: विसर्ग सन्धिः -
(iii) वाक् + ईशः
सन्धिः: वागीशः
सन्धेः नाम: वर्ण सन्धिः (क् + ई = ग्)
प्रश्न 8. अधोलिखितवाक्येषु रेखांकितसमस्तपदानां विग्रहम् अथवा विग्रहपदानां समासं कृत्वा समासस्य नामानि लिखत-
-
(i) अहं पीताम्बरं धारयामि।
विग्रहः: पीतम् अम्बरम् (कर्मधारय समासः)
-
(ii) केशवः गोपालः च कन्दुकेन क्रीडतः।
समासः: केशवगोपालौ (द्वन्द्व समासः)
-
(iii) प्रतिकूलम् आचरन्ति।
विग्रहः: प्रतिकूलम् = प्रतिकूलम् (अव्ययीभाव समासः)
प्रश्न 9. कोष्ठकेषु प्रदत्तान् प्रकृतिप्रत्ययानुसारं रिक्तस्थानानि पूरयत-
-
(i) लोकहितं मम ...................... | (कु + अनीयर्)
उत्तरम्: करणीयम्
-
(ii) ...................... न खादामि | (गम् + शतृ)
उत्तरम्: गच्छन्
-
(iii) ...................... दुर्लभम् | (नर + त्व)
उत्तरम्: नरत्वम्
-
(iv) ...................... मधुरम् | (बालक + टाप्)
उत्तरम्: बालिका
प्रश्न 10. मज्जूषायां प्रदत्तैः पदैः रिक्तस्थानानि पूरयित्वा लिखत-
मज्जूषा: हसः, यथा-तथा, विना, मा
-
(i) ....................... गुरुः, ....................... शिष्यः।
उत्तरम्: यथा गुरुः, तथा शिष्यः।
-
(ii) ....................... सोमवासरः अस्ति।
उत्तरम्: अद्य सोमवासरः अस्ति।
-
(iii) ....................... हसतु।
उत्तरम्: मा हसतु।
-
(iv) ज्ञानं ....................... न सुखम्।
उत्तरम्: ज्ञानं विना न सुखम्।
प्रश्न 11. अधोलिखितवाक्यानां वाच्यपरिवर्तनं कृत्वा लिखत-
-
(i) सा गीतां पठति।
कर्मवाच्यम्: तया गीता पठ्यते।
-
(ii) मया नाटकं दृश्यते।
कर्तृवाच्यम्: अहं नाटकं पश्यामि।
-
(iii) त्वं तत्र तिष्ठसि।
कर्मवाच्यम्: त्वया तत्र स्थीयते।
-
(iv) तेन भोजनं पच्यते।
कर्तृवाच्यम्: सः भोजनं पचति।
प्रश्न 12. घटिकाचित्रस्य सहायतया अंकानां स्थाने संस्कृतशब्देषु समयलेखनं करणीयम्-
-
(i) संस्कृतसमाचारः प्रतिदिन प्रातः ....................... आगच्छति।
उत्तरम्: सप्तवादने (7:00 AM)
-
(ii) अहं ....................... कार्यालयं गच्छामि।
उत्तरम्: नववादने (9:00 AM)
-
(iii) वयं रात्रौ ....................... वादने भोजनं खादामः।
उत्तरम्: अष्टवादने (8:00 PM)
प्र.43. (i) 'एकविंशति' संख्यापदस्य स्वरचितवाक्ये प्रयोगः करणीयः। (½)
(ii) 20 इति संख्यां संस्कृतभाषायां शब्दे लिखत। (½)
उत्तरम्:
(i) स्वरचितवाक्यम् – विद्यालये एकविंशतिः छात्राः सन्ति।
(ii) 20 – विंशतिः।
प्र.44. अधोलिखितं वाक्यद्वयं योजयित्वा लिखत।
(i) पिता सह यात्रां गच्छति। (½)
(ii) सः यात्रां गच्छतु। (½)
उत्तरम्: पिता सह यात्रां गच्छति, सः यात्रां गच्छतु।
प्र.45. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत-
आदेशं प्राप्य उभौ प्राचलताम्। तत्रोपेत्य काष्ठपटले निहितं पटाच्छादितं देहं स्कन्धेन वहन्तौ न्यायाधिकरणं प्रति प्रस्थितौ। आरक्षी सुपुष्टदेहः आसीत्, अभियुक्तश्च अतीव कृशकायः। शवस्य भारवहनं तत्कृते दुष्करम् आसीत्। सः भारवेदनया क्रन्दति स्म। तस्य क्रन्दनं निशम्य मुदितः आरक्षी तमुवाच- “रे दुष्ट! तस्मिन् दिने मया चोरितायाः मञ्जूषायाः ग्रहणाद् वारितः। इदानीं निजकृत्यस्य फलं भुङ्क्ष्व। अस्मिन् चौर्याभियोगे त्वं वर्षत्रयस्य कारादण्डं लप्स्यसे” इति प्रोच्य स्वयं प्राचलत्। यथाकथञ्चिद् उभौ शवमानीय एकस्मिन् चत्वरे स्थापितवन्तौ।
(क) एकपदेन उत्तरत-
-
(i) आरक्षी कीदृशः आसीत्? (½)
सुपुष्टदेहः।
-
(ii) कृशकायः कः आसीत्? (½)
अभियुक्तः।
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत- (1)
(i) पटाच्छादितं देहं स्कन्धेन वहन्तौ कुत्र प्रति प्रस्थितौ?
उत्तरम्: पटाच्छादितं देहं स्कन्धेन वहन्तौ न्यायाधिकरणं प्रति प्रस्थितौ।
(ग) “आदेशं प्राप्य उभौ प्राचलताम्” इत्यत्र कर्तृपदं लिखत। (1)
उत्तरम्: उभौ।
(घ) “स्कन्धेन देहं वहनं दुष्करम् आसीत्” इत्यत्र विशेषणपदं किम्? (1)
उत्तरम्: दुष्करम्।
(ङ) “त्वं वर्षत्रयस्य कारादण्डं लप्स्यसे” अस्मिन् वाक्ये क्रियापदं चित्वा लिखत। (1)
उत्तरम्: लप्स्यसे।
प्र.46. अधोलिखितं पद्यं पठित्वा यथानिर्देशं प्रश्नान् उत्तरत-
उदीरितोऽर्थः पशुनापि गृह्यते,
हयाश्च नागाश्च वहन्ति बोधिताः।
अनुक्तमप्यूहति पण्डितो जनः,
परेङ्गितज्ञानफला हि बुद्धयः॥
(क) एकपदेन उत्तरत-
-
(i) अनुक्तं कः ऊहति? (½)
पण्डितः।
-
(ii) उदीरितोऽर्थः केन गृह्यते? (½)
पशुना।
(ख) परेङ्गितज्ञानफलाः का: भवन्ति? (1)
उत्तरम्: बुद्धयः।
(ग) “उदीरितः अर्थः” इत्यत्र विशेष्यपदं लिखत। (1)
उत्तरम्: अर्थः।
(घ) “नागाः वहन्ति” इत्यत्र कर्तृपदं लिखत। (1)
उत्तरम्: नागाः।
(ङ) “अश्वाः” इत्यस्य पर्यायपदं पद्यांशात् चित्वा लिखत। (1)
उत्तरम्: हयाः।
प्र.47. अधोलिखितं नाट्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत।
चाणक्यः – अयमीदृशो विरोधः यत् त्वमद्यापि राजापथ्यकारिणो ममात्यराक्षसस्य गृहजनं स्वगृहे रक्षसि।
चन्दनदासः – आर्य! अलीकमेतत्। केनाप्यनार्येण आर्याय निवेदितम्।
चाणक्यः – अरे आर्य! अलमाशङ्कया। भीताः पूर्वराज मन्त्रिणः पौराणामिच्छतामपि स्वगृहजनं निक्षिप्य देशान्तरं गताः। ततस्तत्प्रच्छादनं दोषमुत्पादयति।
चन्दनदासः – एवं नु खलु इदम्। तस्मिन् समये आसीदस्मद्गृहे अमात्यराक्षसस्य गृहजनम् इति।
चाणक्यः – पूर्वम् 'अनृतम्' इदानीम् “आसीत्” इति परस्परविरुद्धे वचने।
(क) एकपदेन उत्तरत-
-
(i) चन्दनदासः कस्य गृहजनं रक्षति? (½)
अमात्यराक्षसस्य।
-
(ii) चाणक्यः कम् आर्य इति सम्बोधयति? (½)
चन्दनदासम्।
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत- (1)
(i) चाणक्यः चन्दनदासं किं दोषम् उत्पादयति इति वदति?
उत्तरम्: चाणक्यः वदति यत् अमात्यराक्षसस्य गृहजनस्य प्रच्छादनं दोषम् उत्पादयति।
(ग) “अलीकमेतत्” इत्यत्र विशेषणपदं लिखत। (1)
उत्तरम्: अलीकम्।
(घ) “भीताः पूर्वराजमन्त्रिणः” इत्यत्र कर्तृपदं लिखत। (1)
उत्तरम्: मन्त्रिणः।
(ङ) “राजापथ्यकारिणः” इत्यस्य विग्रहं लिखत। (1)
उत्तरम्: राज्ञः अपथ्यं करोति इति राजापथ्यकारी, तस्य – राजापथ्यकारिणः।
(क) संक्षिप्त उत्तरत –
- कस्य त्वं स्वगृहे रक्षसि? (½)
- तत् किं दोषम् उत्पादयति? (½)
(ख) पूर्ण वाक्येन उत्तरत –
- पूर्व राजपुरुषाः कस्य गृहेषु व्रजन्ति? (1)
(ग) 'सत्यम्' इति पदस्य विलोमपदं नाट्यांशात् चित्वा लिखत। (1)
उत्तरम् – असत्यम्
(घ) “गृहजनः आसीत” इत्यत्र क्रियापदं लिखत। (1)
उत्तरम् – आसीत्
(ङ) “भीताः राजपुरुषाः” इत्यत्र विशेषणपदं लिखत। (1)
उत्तरम् – भीताः
(च) “आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः” इति भावार्थं संस्कृतभाषायां लिखत। (2)
उत्तरम् – आलस्यं मनुष्याणां शरीरे स्थितः महान् शत्रुः अस्ति। अतः मनुष्यैः आलस्यं त्यक्त्वा सदा उद्योगः करणीयः।
प्र.19. व्यायामो हि सदा पथ्यो बलिनां स्निग्धभोजिनाम्। स च शीते च तेषां पथ्यतमः स्मृतः॥ उपर्युक्त-श्लोकस्य अन्वयम् अश्रित्य रिक्तस्थानानि पूरयत।
- बलिनां ..................................................... | (½)
- ..................................................... | (½)
- ..................................................... | (½)
- ..................................................... स्मृतः | (½)
उत्तरम् –
- बलिनां स्निग्धभोजिनाम्
- व्यायामः हि सदा पथ्यः
- स च शीते
- पथ्यतमः स्मृतः
प्र.20. रेखाङ्कितपदमाधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत –
- इदं कर्म व्यायामः इति उच्यते। (1)
- तं दृष्ट्वा धूर्तः शृगालः अवदत्। (1)
- भार्या गृहकार्ये संलग्ना अस्ति। (1)
उत्तरम् –
- इदं कर्म व्यायामः इति किम् उच्यते?
- तं दृष्ट्वा धूर्तः शृगालः किम् अवदत्?
- भार्या गृहकार्ये कथम् अस्ति?
प्र.21. अधोलिखितानि वाक्यानि क्रमरहितानि। यथाक्रमं संयोजनं कृत्वा लिखत –
- एकदा प्रातः शृगालः वकम् अवदत् – “त्वं मया सह भोजनं कुरु।” (½)
- कुटिलः शृगालः स्थाल्यां वकाय क्षीरोदनम् अयच्छत्। (½)
- एकस्मिन् वने शृगालः वकः च निवसतः स्म। (½)
- भोजनकाले वकस्य चञ्चुः स्थालीतः भोजनग्रहणे समर्था न अभवत्। (½)
- सः वकः भोजनाय अग्रिमदिने शृगालस्य निवासम् अगच्छत्। (½)
- वकः केवलं क्षीरोदनम् अपश्यत् तु शृगालः सर्वम् अभक्षयत्। (½)
उत्तरम् –
- एकस्मिन् वने शृगालः वकः च निवसतः स्म।
- एकदा प्रातः शृगालः वकम् अवदत् – “त्वं मया सह भोजनं कुरु।”
- सः वकः भोजनाय अग्रिमदिने शृगालस्य निवासम् अगच्छत्।
- कुटिलः शृगालः स्थाल्यां वकाय क्षीरोदनम् अयच्छत्।
- भोजनकाले वकस्य चञ्चुः स्थालीतः भोजनग्रहणे समर्था न अभवत्।
- वकः केवलं क्षीरोदनम् अपश्यत् तु शृगालः सर्वम् अभक्षयत्।
प्र.22. 'क' स्तम्भे पदानि दत्तानि। 'ख' स्तम्भे क्रमरहिताः तेषां समानार्थकशब्दाः दत्ताः। उचितं मेलनं कृत्वा लिखत –
| (क) | (ख) |
|---|---|
| (i) काकः | अधुना |
| (ii) सम्प्रति | सर्पः |
| (iii) उरगः | गजः |
| (iv) अहरहः | गर्दभः |
| (v) करी | वायसः |
| (vi) खरः | प्रतिदिनम् |
उत्तरम् –
- (i) काकः – वायसः
- (ii) सम्प्रति – अधुना
- (iii) उरगः – सर्पः
- (iv) अहरहः – प्रतिदिनम्
- (v) करी – गजः
- (vi) खरः – गर्दभः