RBSE Class 10th 2021 Sanskritam-P2-P-95-2021 Previous Year Papers
Class 10th students hunting authentic previous year papers for Sanskritam-P2-P-95-2021 (2021) land here for a reason: the paper below matches how RBSE assessments are remembered from that year. RBSE Solution does not mix years on one page; each combination gets its own notes.
Skim the overview sections, then work through the scanned pages. Pair this practice with RBSE books and solutions when you need to relearn a concept a question exposed.
Paper details
Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.
| Board | RBSE |
|---|---|
| Class | Class 10th |
| Exam year | 2021 |
| Subject | Sanskritam-P2-P-95-2021 |
| Resource type | Previous Year Papers |
| Category | RBSE Previous Year Question Papers |
| Website | RBSE Solution |
The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 10th, year 2021, and subject Sanskritam-P2-P-95-2021 before studying.
RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.
How to practise with this question paper
Stage one: read the Sanskritam-P2-P-95-2021 question paper from 2021 without a timer and highlight command words — explain, prove, calculate, discuss. Stage two: attempt selected questions closed-book. Stage three: compare with solutions or teacher feedback.
Previous Year Papers work best when you log mistakes by topic, not only by question number. That log becomes your revision index before pre-boards.
RBSE Class 10th 2021 Sanskritam-P2-P-95-2021
Scroll through the Previous Year Papers pages for Sanskritam-P2-P-95-2021 (2021).
Rajasthan Board Class 10th Sanskritam-P2-P-95-2021 2021 solved Previous Year Question Papers
प्रवेशिका परीक्षा, 2021
PRAVESHIKA EXAMINATION, 2021
संस्कृतम् (द्वितीय प्रश्नपत्रम्)
समय : 3 होरा: पूर्णांक : 80
SI. No. : ___________ Roll No. : ___________
No. of Questions — 28 P-95-Sanskritam-III
No. of Printed Pages — 7
परीक्षार्थिभ्य: सामान्य-निर्देशाः
- परीक्षार्थिभिः सर्वप्रथमं स्वप्रश्नपत्रोपरि नामाङ्कः अनिवार्यतः लेख्यः।
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः।
- प्रत्येकं प्रश्नस्योत्तरम् उत्तरपुस्तिकायामेव लेख्यम्।
- प्रत्येकं प्रश्नभागस्य उत्तरं क्रमानुसारमेकत्रैव लेखितव्यम्।
[P-95-Sanskritam-III-P-607] Turn over
खण्ड - अ (a)
निर्देशः प्रश्नानाम् उत्तराणि उचितक्रमाक्षरेण स्वउत्तरपुस्तिकायां लिखतु।
-
न्ह्मचर्यम् अहिंसा च कस्य तपः उच्यते?
- (क) बौद्धिक तपः
- (ख) मानसिक तपः
- (ग) शारीरं तपः
- (घ) वाडमयम् तपः
उत्तर: (ग) शारीरं तपः
व्याख्या: ब्रह्मचर्य और अहिंसा शारीरिक तपस्या के अंग हैं, जो शरीर के नियंत्रण और संयम पर आधारित हैं।
-
सर्वे गुणा: किम् आश्रयन्ते?
- (क) काञ्चनम्
- (ख) विद्याम्
- (ग) वैदृष्यम्
- (घ) सम्मानम्
उत्तर: (ख) विद्याम्
व्याख्या: सभी गुण विद्या पर आश्रित होते हैं, क्योंकि विद्या ही ज्ञान और सद्गुणों का आधार है।
-
कैकेयी दण्डकारण्यगमनरूपम् वरम् कस्य याचितवती?
- (क) रामस्य
- (ख) भरतस्य
- (ग) लक्ष्मणस्य
- (घ) शत्रुघ्नस्य
उत्तर: (क) रामस्य
व्याख्या: कैकेयी ने राम के लिए दण्डकारण्य वन में जाने का वर माँगा था, ताकि भरत को राज्य मिल सके।
-
केषाम् छाया अपि भवति?
- (क) गुरुशिष्याणाम्
- (ख) खलसज्जनानाम्
- (ग) धीवरमत्स्यानाम्
- (घ) गोव्याघ्राणाम्
उत्तर: (ख) खलसज्जनानाम्
व्याख्या: दुष्ट और सज्जन दोनों की छाया (प्रभाव) होती है, लेकिन सज्जनों की छाया शुभ और दुष्टों की अशुभ होती है।
प्रश्न 3 (v से x तक)
-
प्रश्न: "बचनादू रामः कुत्र पतितुं कथयति?" (वचनात् रामः कुत्र पतितुं कथयति?)
- (क) आकाशे
- (ख) नद्याम्
- (ग) कूपे
- (घ) गृहे
स्पष्टीकरण: रामायण के अनुसार, राम को कूप (कुएँ) में गिरने का आदेश दिया गया था।
-
प्रश्न: कच्छपस्य नाम आसीत् - (कछुए का नाम था)
- (क) हिरण्यकः
- (ख) नागदन्तः
- (ग) संकटः
- (घ) लघुपतनकः
स्पष्टीकरण: पंचतंत्र की कथा में कछुए का नाम 'संकटः' था।
-
प्रश्न: — नाम आसीत् - (— नाम था)
- (क) हिरण्यकः
- (ख) नागदन्तः
- (ग) ताम्रचूडः
- (घ) लघुपतनकः
स्पष्टीकरण: यहाँ 'ताम्रचूडः' (मुर्गा) का नाम पूछा गया है।
-
प्रश्न: कं दृष्ट्वा सिंहसुतौ कुपिताननौ अभवताम्? (किसे देखकर सिंह के दोनों पुत्र क्रोधित हुए?)
- (क) गजम्
- (ख) मूषकम्
- (ग) श्रृगालम्
- (घ) सिंहम्
स्पष्टीकरण: सिंह के पुत्रों ने चूहे (मूषक) को देखकर क्रोध किया था।
-
प्रश्न: ताम्रचूड़ः भिक्षापात्र केन ताडयति स्म? (ताम्रचूड़ ने भिक्षापात्र को किससे पीटा?)
- (क) हस्तेन
- (ख) प्रस्तरेण
- (ग) दण्डेन
- (घ) पादेन
स्पष्टीकरण: ताम्रचूड़ ने पत्थर (प्रस्तर) से भिक्षापात्र को तोड़ा था।
-
प्रश्न: सिंहदम्पती प्रतिवसतः स्म - (सिंह दम्पति कहाँ रहते थे?)
- (क) ग्रामे
- (ख) वनप्रदेशे
- (ग) जलाशये
- (घ) प्रासादे
स्पष्टीकरण: सिंह दम्पति वनप्रदेश (जंगल) में निवास करते थे।
प्रश्न संख्या 2 तः 8 पर्यन्तं प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -
-
आत्मा नित्यः शाश्वतश्च कः अस्ति ?
उत्तरम्: आत्मा नित्यः शाश्वतश्च अस्ति। -
मनस्विनः कीदृशः कस्य इव भवति ?
उत्तरम्: मनस्विनः गतिः सिंहस्य इव भवति। -
रामः प्रतिज्ञाम् अनुपालयन् किं कर्तुम् अभिलषति ?
उत्तरम्: रामः प्रतिज्ञाम् अनुपालयन् रावणम् हन्तुम् अभिलषति। -
कच्छपः कुत्र निवसति ?
उत्तरम्: कच्छपः सरोवरे निवसति। -
महिलारोप्यस्य समीपे कस्य मठायतनम् आसीत् ?
उत्तरम्: महिलारोप्यस्य समीपे शङ्कराचार्यस्य मठायतनम् आसीत्। -
सिंह्या एकान्ते नीत्वा कः प्रबोधितः ?
उत्तरम्: सिंह्या एकान्ते नीत्वा शृगालः प्रबोधितः। -
'पशुपतिः' कः अस्ति ?
उत्तरम्: 'पशुपतिः' शिवः अस्ति।
प्रश्न संख्या 9 तः 11 रिक्तस्थानानि पूरयित्वा स्वउत्तरपुस्तिकायाम् उत्तरं लिखत -
-
अस्ति ......... स नरः कुलीनः। (वित्त / सेवा)
उत्तरम्: अस्ति वित्तं स नरः कुलीनः। -
न ......... विधुरेऽपि काले। (लज्जां / धैर्य)
उत्तरम्: न धैर्यं विधुरेऽपि काले। -
लघुपतनाख्यस्य वायसस्य ......... सह मित्रता आसीत्। (मूषकेण / पुरुषेण)
उत्तरम्: लघुपतनाख्यस्य वायसस्य मूषकेण सह मित्रता आसीत्।
खण्ड - ब (B)
-
ब्रह्मणः कानिचन चत्वारि नामानि लेख्यानि।
उत्तरम्: ब्रह्मणः चत्वारि नामानि - प्रजापतिः, विधाता, हिरण्यगर्भः, पितामहः। -
विष्णोः चत्वारि नामानि लेख्यानि।
उत्तरम्: विष्णोः चत्वारि नामानि - नारायणः, केशवः, माधवः, गोविन्दः। -
मालिनी-मन्दाक्रान्तयोः लक्षणं लिखत।
उत्तरम्: मालिनी छन्दः - ननमयययुता मालिनी भोगिलोकैः। मन्दाक्रान्ता छन्दः - मम्भनौ तगगौ मन्दाक्रान्ता। -
वसन्ततिलका-शार्दूलविक्रीडितयोः एकस्य उदाहरणं लिखत।
उत्तरम्: वसन्ततिलका छन्दः उदाहरणम् - "सर्वे भवन्तु सुखिनः सर्वे सन्तु निरामयाः।" शार्दूलविक्रीडितम् - "वागर्थाविव सम्पृक्तौ वागर्थप्रतिपत्तये।" -
निर्देशानुसारं शब्दरूपाणि लिखत -
- बालक (पति-शब्दस्य) द्वितीयाविभक्ति-एकवचनम्।
- अस्मद् (लता-शब्दस्य) प्रथमाविभक्ति-बहुवचनम्।
उत्तरम्:
(क) पति-शब्दस्य द्वितीयाविभक्ति-एकवचनम् - पतिम्।
(ख) अस्मद्-शब्दस्य प्रथमाविभक्ति-बहुवचनम् - वयम्। -
निर्देशानुसारं शब्दरूपाणि लिखत -
- युष्मद् (मधु-शब्दस्य) तृतीयाविभक्ति-एकवचनम्।
- मातृ (लता-शब्दस्य) चतुर्थीविभक्ति-एकवचनम्।
उत्तरम्:
(क) मधु-शब्दस्य तृतीयाविभक्ति-एकवचनम् - मधुना।
(ख) मातृ-शब्दस्य चतुर्थीविभक्ति-एकवचनम् - मात्रे।
खण्ड - स (0)
8. निर्देशानुसारं धातुरूपाणि लिखत - 2
-
(क) 'वा' धातुः - लट्लकार, मध्यमपुरुष - एकवचनम् ।
उत्तरम् : वासि
-
(ख) 'कृ' धातुः - लोट्लकार, उत्तमपुरुष - बहुवचनम् ।
उत्तरम् : कुर्मः
9. निर्देशानुसारं धातुरूपाणि लिखत - 2
-
(क) 'धाव्' धातुः - लट्लकार, प्रथमपुरुष - एकवचनम् ।
उत्तरम् : धावति
-
(ख) 'क्रीड्' धातुः - लृट्लकार, प्रथमपुरुष - एकवचनम् ।
उत्तरम् : क्रीडिष्यति
20. अधोलिखितविषयमवलम्ब्य शतपदेषु निबन्धं लिखत - 4
- (क) मम प्रियः अध्यापकः
- (ख) संस्कृत-दिवसः
- (ग) श्रीकृष्णः
21. प्रार्थनापत्रम् - 4
भवान् सत्येन्द्रः, राजकीय-प्रवेशिका-संस्कृत-विद्यालय-समीरपुरस्य छात्रः, रुग्णताकारणेन अवकाशाय प्रधानाध्यापकाय प्रार्थनापत्रं लिखतु ।
अथवा
भवान् रामः, भवतः ग्रामस्य विकासाय सरपंच-महोदयस्य प्रति प्रार्थनापत्रं लिखतु ।
22. अधोलिखितगद्ययोः सप्रसंगं व्याख्या कार्या - 4
(प्रथमः गद्यांशः)
अथ गच्छता कालेन अनावृष्टिवशात् सरः शनैः शोषमगमत् । तौ ऊचतुः - 'मित्र ! जम्बालशेषमेतत्सरः सञ्जातं, तत्कथं भवान् भविष्यतीति व्याकुलत्वं नो हृदि वर्तते ।' तच्छ्रुत्वा कम्बुग्रीव आह - 'भो ! साम्प्रतं नास्त्यस्माकं जीवितव्यं, जलाभावात् ।'
सन्दर्भः – प्रस्तुत गद्यांशः 'कम्बुग्रीवः' इति कथायाः अंशः ।
प्रसंगः – वर्षाभावेन सरोवरस्य जलं शुष्कं जातम् । कच्छपः कम्बुग्रीवः चिन्तितः अस्ति ।
व्याख्या – कालान्तरे वर्षा न भवति इति कारणात् सरोवरं शनैः शुष्कं भवति । तदा द्वौ मित्रे (कच्छपः कम्बुग्रीवः च) कथयतः – हे मित्र ! इदं सरोवरं केवलं पङ्कशेषं जातम् । अतः भवान् कथं जीविष्यति इति चिन्ता अस्माकं हृदये वर्तते । तच्छ्रुत्वा कम्बुग्रीवः कच्छपः कथयति – हे ! अधुना अस्माकं जीवितुं साधनं नास्ति, जलाभावात् ।
(द्वितीयः गद्यांशः)
अथ तच्छ्रुत्वा भयत्रस्तमनास्ताम्रचूडस्तमुवाच – 'भो भगवन् ! न मम सुहृत्कश्चिदस्ति । परं तच्छ्रूयतां गोष्ठीशैथिल्यकारणम् ।' एष दुरात्मा मूषकः प्रोन्नतस्थाने धृतमपि भिक्षापात्रमुत्प्लुत्यारोहति, भिक्षावशेषं च भक्षयति ।
सन्दर्भः – प्रस्तुत गद्यांशः 'ताम्रचूडः' इति कथायाः अंशः ।
प्रसंगः – ताम्रचूडः (कुक्कुटः) भयेन भगवतः समीपे स्वस्य दुःखं निवेदयति ।
व्याख्या – तच्छ्रुत्वा भयेन व्याकुलचित्तः ताम्रचूडः तं (भगवन्तम्) उवाच – हे भगवन् ! मम कोऽपि मित्रं नास्ति । परन्तु श्रूयतां मम गोष्ठीशैथिल्यस्य (सभायाः शिथिलतायाः) कारणम् । एष दुष्टः मूषकः उच्चस्थाने स्थापितमपि भिक्षापात्रम् उत्प्लुत्य आरोहति, भिक्षायाः अवशिष्टं च भक्षयति ।
खण्डः (ग) – पठित-अवबोधनम्
प्रश्न ११. अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत –
सम्पत्सु महतां चित्तं भवेदुत्पलकोमलम् |
आपत्सु च महाशैल शिला संघात कर्कशम् ||
(क) एकपदेन उत्तरत –
- महतां चित्तं सम्पत्सु कीदृशं भवेत् ?
उत्तरम् : उत्पलकोमलम्
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत –
- आपत्सु महतां चित्तं कीदृशं भवति ?
उत्तरम् : आपत्सु महतां चित्तं महाशैलशिलासंघातकर्कशं भवति।
(ग) निर्देशानुसारम् उत्तरत –
- ‘सम्पत्सु’ इति पदे का विभक्तिः ?
उत्तरम् : सप्तमी विभक्तिः।
प्रश्न १२. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत –
नियुक्तो गुरुणा पित्रा नृषेण च हितेन | अथबा ...
(क) एकपदेन उत्तरत –
- गुरुणा पित्रा च केन नियुक्तः ?
उत्तरम् : हितेन।
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत –
- गुरुणा पित्रा च कः नियुक्तः ?
उत्तरम् : गुरुणा पित्रा च हितेन नियुक्तः।
(ग) निर्देशानुसारम् उत्तरत –
- ‘नियुक्तः’ इति पदे का वाच्यता ?
उत्तरम् : कर्मणि वाच्यम्।
प्रश्न १३. अधोलिखितं श्लोकं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत –
सम्पत्सु महतां चित्तं भवेदुत्पलकोमलम् |
आपत्सु च महाशैल शिला संघात कर्कशम् ||
(क) एकपदेन उत्तरत –
- महतां चित्तं सम्पत्सु कीदृशं भवेत् ?
उत्तरम् : उत्पलकोमलम्।
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत –
- आपत्सु महतां चित्तं कीदृशं भवति ?
उत्तरम् : आपत्सु महतां चित्तं महाशैलशिलासंघातकर्कशं भवति।
(ग) निर्देशानुसारम् उत्तरत –
- ‘सम्पत्सु’ इति पदे का विभक्तिः ?
उत्तरम् : सप्तमी विभक्तिः।
प्रश्न १४. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत –
नियुक्तो गुरुणा पित्रा नृषेण च हितेन | अथबा ...
(क) एकपदेन उत्तरत –
- गुरुणा पित्रा च केन नियुक्तः ?
उत्तरम् : हितेन।
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत –
- गुरुणा पित्रा च कः नियुक्तः ?
उत्तरम् : गुरुणा पित्रा च हितेन नियुक्तः।
(ग) निर्देशानुसारम् उत्तरत –
- ‘नियुक्तः’ इति पदे का वाच्यता ?
उत्तरम् : कर्मणि वाच्यम्।
— पृष्ठ ६ —
खण्ड - य [8]
26. अधोलिखितेषु कस्यचिदेकस्य सप्रसंगं व्याख्या कार्या - [4+5=6]
प्रथमः विकल्पः
छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
न चैन क्लेदयन्त्यापो न शोषयंति मारुतः ।।
अथवा
न कुण्डलेन, दानेन तु कंकणेन |
विभाति काय: करुणाकुलानां, परोपकारेण न चन्दनेन ।।
अथवा
पुरा देवासुरे युद्धे पिता ते मम राघव ।
रक्षितेन वरौ दत्तौ सशल्येन महारणे ।।
27. अधोलिखितेषु गद्येषु कस्यचिदेकस्य सप्रसंगं व्याख्या कार्या - [4+5=6]
प्रथमः विकल्पः
गच्छता कम्बुग्रीवेण अधोभागे व्यवस्थितं किञ्चित्पुरमालोकितम्। तत्र ये पौरास्ते तं तथा नीयमानं विलोक्य सबिस्मयमिदमूचुः - 'अहो ! चक्राकारं किमपि पक्षिभ्यां नीयते, पश्यत। पश्यत।
अथवा
अथाहं तच्छुत्वा कोपाविष्टो भिक्षापात्रमुद्दिश्य विशेषादुत्कूदितः अप्राप्त एव भूमौ निपतितः। तं दृष्ट्वासौ मे शत्रुविहस्य ताम्रचूडमुवाच - भो ! पश्य कौतूहलम्। तत्स्वपिहि त्वं गतशंकः।
अथवा
कृपया मया स्वस्तनक्षीरेण पुष्टि नीतः। तद्यावदेतौ मत्पुत्रौ शिशुत्वात्, त्वां शृगालं न जानीतः, तावद् द्रुततरं गत्वा स्वजातीयानां मध्ये मिलितो भव। नो चेत् आध्यां हतो मृत्युपर्थ समेष्यसि। सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा भयव्याकुलमनाः शनैः शनैरपसृत्य स्वजात्या मिलितः।
28. कस्याश्चिदेकस्याः कथायाः सारांशः संस्कृतभाषया लेखनीयः - [6]
कस्याश्चिदेकस्याः कथायाः सारांशः संस्कृतभाषया लेखनीयः।
P-95-Sanskritam-II