RBSE Class 12th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 Previous Year Papers

HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 from the 2026 exam year is part of the Class 12th previous year papers archive on RBSE Solution. Many learners start here after finishing the textbook to see how questions were actually framed on the Rajasthan Board of Secondary Education (RBSE) paper.

Treat this question paper as a mock under gentle timing first, then as a marking exercise the second time. The introduction on this page is written only for this subject-and-year pair, not copied from other pages.

Bookmark the link if you coach juniors — the layout stays stable for search engines and classroom sharing.

Paper details

Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.

Board RBSE
Class Class 12th
Exam year 2026
Subject HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225
Resource type Previous Year Papers
Category RBSE Previous Year Question Papers
Website RBSE Solution

The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 12th, year 2026, and subject HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 before studying.

RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.

Turning 2026 papers into insight

One HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 paper reveals style; several from the same year reveal pattern. After this page, open sibling subjects listed below to see whether marks cluster in certain units.

Keep rough work dated in your notebook. Examiners in Class 12th expect clear numbering even in practice sessions.

RBSE Class 12th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225

Scroll through the Previous Year Papers pages for HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 (2026).

RBSE Class 12th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 Previous Year Papers 0
https://rbsesolution.com
RBSE Class 12th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 Previous Year Papers 1
https://rbsesolution.com
RBSE Class 12th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 Previous Year Papers 2
https://rbsesolution.com
RBSE Class 12th 2026 HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 Previous Year Papers 3
https://rbsesolution.com

Rajasthan Board Class 12th HALF-YEARLY-SANSKRIT-LITERATURE-1211-011225 2026 solved Previous Year Question Papers

खण्ड - अ

1. दरतुनिष्ठ प्रश्नाः

निम्नलिखित प्रश्नों के उत्तर विकल्पों में से चुनिए -

  1. “इति” कस्य पदस्य रूपम् अस्ति?

    • (अ) अपृतम
    • (ब) वेद
    • (स) इदम्
    • (द) तत्

    “इति” शब्दः “इदम्” इति सर्वनामपदस्य सप्तमी-एकवचनस्य रूपम् अस्ति।

  2. “न हि कश्चित् क्षणमपि जातु तिष्ठति” इत्यत्र “जातु” इति पदस्य अर्थः कः?

    • (अ) सदा
    • (ब) कदापि
    • (स) कदाचित्
    • (द) नित्यम्

    “जातु” इति पदस्य अर्थः “कदाचित्” (कभी) भवति।

  3. “दुष्कर्मणा” इति पदे कः समासः?

    • (अ) तत्पुरुषः
    • (ब) कर्मधारयः
    • (स) बहुव्रीहिः
    • (द) निष्कर्मणा

    “दुष्कर्मणा” इति पदे “दुष्” उपसर्गपूर्वक “कर्मन्” शब्दस्य तृतीया-एकवचनम् अस्ति, अत्र बहुव्रीहिसमासः नास्ति। वस्तुतः “दुष्कर्मन्” इति तत्पुरुषसमासः।

  4. “सम्पदः अविवेकः” इत्यत्र कः विभक्तिः?

    • (अ) प्रथमा
    • (ब) द्वितीया
    • (स) षष्ठी
    • (द) सप्तमी

    “सम्पदः” इति षष्ठी-एकवचनस्य रूपम् अस्ति।

  5. “जयाजयौ” इत्यत्र कः समासः?

    • (अ) द्वन्द्वः
    • (ब) द्विगुः
    • (स) तत्पुरुषः
    • (द) बहुव्रीहिः

    “जयाजयौ” इति द्वन्द्वसमासः अस्ति, यत्र “जयः च अजयः च” इति विग्रहः भवति।

  6. “प्रवेशयेत्” इत्यत्र किं धातुः?

    • (अ) प्रवेश्
    • (ब) विश्
    • (स) विश् + णिच्
    • (द) प्र + विश्

    “प्रवेशयेत्” इति रूपं “प्र + विश् + णिच् + लिङ्” इति व्युत्पन्नम् अस्ति।

  7. “मनसोऽपि वेगवान्” इत्यत्र का अलंकारः?

    • (अ) उपमालंकारः
    • (ब) उत्प्रेक्षालंकारः
    • (स) सपकालंकारः
    • (द) रूपकालंकारः

    अत्र “मनसः” इत्यस्य “वेगवान्” इति उपमानेन सह सम्बन्धः, अतः उपमालंकारः।

  8. “आत्मा” इति पदस्य कः विलोमः?

    • (अ) देहः
    • (ब) अनात्मा
    • (स) परमात्मा
    • (द) जीवः

    “आत्मा” इत्यस्य विलोमः “अनात्मा” भवति।

2. रिक्तस्थानानि पूरयत -

  1. मनोहर + टाप् = मनोहरा अस्ति।
  2. सदसाहित्यं सदैव लिख्यते।
  3. बालकः पठति।
  4. कालिदासः लिखति।
  5. गग्‌ + चय् = गग्चय्।

3. अतिलघुप्रश्नाः

  1. “वेद” इति कस्य पदस्य रूपम्?
    2. “वेद” इति “विद्” धातोः लट्-प्रथमपुरुष-एकवचनस्य रूपम् अस्ति।
  2. यजुर्वेदे कति कण्डिकाः सन्ति?
    3. यजुर्वेदे 40 कण्डिकाः सन्ति।
  3. कस्य अनुकरणीयम् भवति?
    4. साधूनाम् आचरणम् अनुकरणीयम् भवति।
  4. कादम्बरी कस्य रचना अस्ति?
    5. कादम्बरी बाणभट्टस्य रचना अस्ति।

अधोलिखितयोः छन्दसोः एकस्य लक्षणम् उदाहरणं च लिखत -

(क) इन्द्रवज्रा

(ख) अनुष्टुप्

अधोलिखित पद्यांशयोः कस्यचिद् गणचिह्नं प्रदर्शनं कुरुत -

(क) देवभागे च यूपे सज्जीभूता नराः

(ख) ल्वमेंब मौता

6. अधोलिखितयोः अलंकारयोः कस्यचिद् एकस्य लक्षणम् उदाहरणं च लिखत -

(क) उपमा

(ख) यमकः

7. अधोलिखित श्लोकस्य अलंकारस्य लक्षणं लिखत -

नालम्बते दैष्टिकतां न निपीडति पौरुषे |
शब्दार्थी सत्कविरिव काव्यं करोति निर्मलम् ||

8. अधोलिखित श्लोकस्य भावार्थं लिखत -

यथा हि संसिद्धिमास्थिता जनुकादयः |
लोकसंग्रहमेवापि संपश्यन् कर्तुमर्हसि ||

9. अधोलिखित शब्दानाम् अर्थं लिखत -

  • (क) रामाचलः
  • (ख) मातरिश्वा
  • (ग) अतः
  • (घ) अत्र

10. हिन्दी भाषायां सप्रसंग भावार्थ लिखत -

योगः कर्मसु कौशलम्

11. अधोलिखित अपठित गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि यथानिर्देशं लिखत -

“हर्षचरितम्” बाणभट्टेन विरचितः प्रथमः ग्रन्थः। हर्षचरिता अष्ट उच्छ्वासेषु विभक्तीम् आख्यायिका अस्ति। हर्षचरितस्य प्रथमोच्छ्वासत्रये बाणेन स्वीया आत्मकथा लिखिता। चतुर्थात् उच्छ्वासात् आरभ्य सम्राट् श्रीहर्षस्य चरितं वर्णितम्। हर्षस्य पितरी यशोमती प्रभाकरवर्धनी आस्ताम्। ज्येष्ठः भ्राता राज्यवर्धनः अनुजा राज्यश्रीः चासीत्। उभयोः राजकुमारयोः तत्स्यसुश्च जन्म, पञ्चमे उच्छ्वासे राजकुमारयोः विजययात्रा वर्णिता। मृगया गते प्रभाकरवर्धने मृगया गतः प्रभाकरवर्धनः मृतकल्पः जातः इति श्रुत्वा मृगयातः निवृतः। षष्ठे राज्यवर्धनस्य परावर्तनम्, गृहवर्मणः पत्युः राज्यश्रियः बन्दीभावः, राज्यश्रियः मोक्षः, राज्यवर्धनस्य प्रस्थानम्, सप्तमे शशांकेन सह युद्धम्, अष्टमे उच्छ्वासे दिग्विजययात्रा मालवेश्वरं विजय, अष्टमे राज्यश्रियः प्राप्तिः, दिवाकर मित्राख्यवौद्धभिक्षुणा सङ्गतिः। एवं विधया मूल कथा विस्तरेण वर्णिता।

(क) एकपदेन उत्तर लिखत -

  1. बाणभट्टेन विरचितः प्रथमः ग्रन्थः कः? हर्षचरितम्
  2. हर्षस्य ज्येष्ठः भ्राता कः आसीत्? राज्यवर्धनः
  3. राज्यश्रीः कस्य आसीत्? अनुजा
  4. हर्षस्य पितुः नाम किम्? प्रभाकरवर्धनः

(ख) पूर्णवाक्येन उत्तर लिखत -

  1. हर्षचरिते कति उच्छ्वासाः सन्ति?
    हर्षचरिते अष्ट उच्छ्वासाः सन्ति।
  2. हर्षचरितम् कति उच्छ्वासेषु विभक्तम्?
    हर्षचरितम् अष्ट उच्छ्वासेषु विभक्तम्।
  3. बाणेन स्वीया आत्मकथा कुत्र लिखिता?
    बाणेन स्वीया आत्मकथा हर्षचरितस्य प्रथमोच्छ्वासत्रये लिखिता।

(ग) निर्देशानुसारं कार्यं कुरुत -

  1. “राज्यवर्धनस्य वधः वर्णितः” इत्यत्र (वधः) इति सर्वनामपदे संज्ञापदं किम् प्रयुक्तम्? राज्यवर्धनस्य
  2. “इतिश्रुत्वा मृगयातः निवृतः” इत्यत्र कर्तृपदं क्रियापदं च किम्?
    कर्तृपदम् – प्रभाकरवर्धनः (अध्याहृतम्), क्रियापदम् – निवृतः।
  3. “उच्छ्वासेषु” इत्यत्र को विभक्तिः? सप्तमी
  4. “उपर्युक्त गद्यांशे” इत्यत्र प्रदर्शितविलोमपदे के प्रयुक्ते?
    प्रदर्शितविलोमपदे – प्रथमः (अन्तिमः), ज्येष्ठः (कनिष्ठः) इत्यादि।
  5. गद्यांशस्य उचितं शीर्षकं लिखत।
    हर्षचरितस्य कथासारः
```html

खण्ड - स

2. अधोलिखितं पठितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि यथानिर्देश लिखत -

इत्येवं विचार्य सः राजा सर्वस्वदक्षिणं यज्ञं कर्तुम् उपक्रान्तवान्। अथ शिल्पिभिः अतीव मनोहरः मण्डपः कारितः। सर्वापि यज्ञसामग्री समाहृता। देवमुनिगन्धर्वयक्षसिद्धादयः आहूताः। तस्मिन्नवसरे समुद्राह्वानार्थं कश्चिद्ब्राह्मणः समुद्रतीरे प्रेषितः। सोऽपि समुद्रतीरं गत्वा षोडशोपचारं विधाय अब्रवीत्।

उत्तरत -

  1. (i) मनोहरः मण्डपः कैः कारितः? (एकपदेन उत्तरत)

    शिल्पिभिः

    स्पष्टीकरण: गद्यांश में 'शिल्पिभिः अतीव मनोहरः मण्डपः कारितः' कहा गया है।

  2. (ii) राज्ञा के समाहूताः? (एकपदेन उत्तरत)

    देवमुनिगन्धर्वयक्षसिद्धादयः

    स्पष्टीकरण: 'देवमुनिगन्धर्वयक्षसिद्धादयः आहूताः' पंक्ति से स्पष्ट है।

भाषिक कार्यम् -

  1. (i) 'कुसुम' इति पदस्य समानार्थीपदं चित्वा लिखत।

    पुष्प

    स्पष्टीकरण: 'कुसुम' का समानार्थी 'पुष्प' है।

  2. (ii) 'उपक्रान्तवान्' इति क्रियापदस्य कर्तुपदं लिखत।

    राजा

    स्पष्टीकरण: 'राजा सर्वस्वदक्षिणं यज्ञं कर्तुम् उपक्रान्तवान्' – कर्ता 'राजा' है।

  3. (iii) 'अतीव' इति पदस्य पर्यायपदं चित्वा लिखत।

    अत्यन्तम्

    स्पष्टीकरण: 'अतीव' का पर्याय 'अत्यन्तम्' है।

अथवा

एवं चतुर्णा परस्पर विवादो लग्नः। ततो ब्राह्मणो राजसमीपमागत्य तं विवादवृत्तान्तमकथयत्। राजा ब्राह्मणाय चत्वार्यपि रत्नानि ददौ। इति कथां कथयित्वा पुतलिका राजानमब्रवीत् - 'भो राजन्, यद्येवंविधा सहजमौदार्य विद्यते चेदस्मिन् सिंहासने समुपविश। तच्छ्रुत्वा राजा तूष्णीमासीत्।

यथानिर्देश उत्तरत -

  1. (क) ब्राह्मणपरिवारे कः विवादो लग्नः? (एकपदेन उत्तरत)

    चतुर्णाम्

    स्पष्टीकरण: 'चतुर्णा परस्पर विवादो लग्नः' – चार व्यक्तियों में विवाद हुआ।

  2. (ख) राजा ब्राह्मणाय कति रत्नानि ददौ? (एकपदेन उत्तरत)

    चत्वारि

    स्पष्टीकरण: 'राजा ब्राह्मणाय चत्वार्यपि रत्नानि ददौ' – चार रत्न दिए।

  3. (ग) ब्राह्मणः विवादवृत्तान्तं कथम् अकथयत्? (पूर्णवाक्येन उत्तरत)

    ब्राह्मणः राजसमीपमागत्य तं विवादवृत्तान्तमकथयत्।

भाषिक कार्यम् -

  1. (क) 'पुतलिका राजानमब्रवीत्' अत्र कर्तृपदं किम्?

    • पुतलिका
    • राजा
    • अब्रवीत्

    पुतलिका

    स्पष्टीकरण: 'पुतलिका राजानमब्रवीत्' में कर्ता 'पुतलिका' है।

  2. (ख) 'चत्वार्यपि रत्नानि' इत्यत्र विशेष्यपदं किम्?

    • चत्वारि
    • रत्नानि
    • हीरकाणि
    • मित्राणि

    रत्नानि

    स्पष्टीकरण: 'चत्वार्यपि' विशेषण है और 'रत्नानि' विशेष्य है।

3. अधोलिखितं पद्यं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -

अष्यग्रधीर्मन्त्रकृतामृषीणा कुशाग्रबुद्धे कुशली सदैव।
यतस्त्वया ज्ञानमशेषमाप्तं लोकेन चास्मिन् प्रथितो यशस्ते॥

(क) एकपदेन उत्तरत -

  1. (i) कुशलता कः पृच्छति?

    अग्रधीः

    स्पष्टीकरण: 'अष्यग्रधीः' (अग्रधीः) कुशलता पूछता है।

  2. (ii) अस्य उपर्युक्ते पद्ये किम् उच्यते?

    ज्ञानम्

    स्पष्टीकरण: 'यतस्त्वया ज्ञानमशेषमाप्तम्' – ज्ञान की प्राप्ति का उल्लेख है।

(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत -

  1. (i) मन्त्रकृताम् ऋषीणाम् अग्रणी कः?

    मन्त्रकृताम् ऋषीणाम् अग्रणी 'अग्रधीः' (अग्रबुद्धि) है।

भाषिक कार्यम् -

  1. (i) 'सूर्यात्' इति पदस्य पर्यायपदं चित्वा लिखत।

    भास्करात्

    स्पष्टीकरण: 'सूर्यात्' का पर्याय 'भास्करात्' है।

  2. (ii) 'त्वम्' इति सर्वनामपदं कस्मै प्रयुक्तम्?

    अग्रधिये

    स्पष्टीकरण: 'त्वम्' सर्वनाम अग्रधी (अग्रबुद्धि) के लिए प्रयुक्त है।

4. अधोलिखितं पद्यं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत -

त्वं प्रशरत महीते मदीये वर्तशधतु्धीइरिनिरिएनयागारे।
ब्रापपितु प्रेदितः॥
द्वित्राण्यहास्यहरि रोदुर्गहन - यावाते @
(पाठ्यांश अस्पष्ट)

यथानिर्देश उत्तरत -

  1. (i) अग्रति? (एकपदेन उत्तरत)

    (पाठ्यांश अस्पष्ट)

  2. (ii) हे J @ 7 att कै sad generat आरान। (एकपदेन उत्तरत)

    (पाठ्यांश अस्पष्ट)

  3. (iii) अध्निशाला कीदृशी आसीत्? (पूर्णवाक्येन उत्तरत)

खण्ड - द (प्रश्न 4)

निर्देशः अधोलिखितं संवादं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत।

वार्ता - अद्य कक्षायां कः अपि विशिष्टः कार्यक्रमः ?

बलराम - अरे मित्र ! अद्य योगशिक्षायाः कालांशः।

मोहिनी - एषः तु नूतनः विषयः। किं प्रतिदिनम् ईदृशी कक्षा प्रचेतिष्यति?

बलराम - आम्। अधुना तु अस्माकं कृते योगशिक्षा अतीव उपयोगिनी अस्ति।

सागरिका - अहो ! सुखदम् आश्चर्यम्। अहमपि गृहे मातुः मुखात् योगशिक्षायाः विषये श्रुतवती। तया उक्तम् - 'योगः स्वास्थ्यकरः'।

(क) एकपदेन उत्तरत -

  1. अस्माकं कृते का अतीव उपयोगिनी?
    योगशिक्षा
  2. का योगशिक्षायाः विषये श्रुतवती?
    सागरिका

(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत -

  1. मातुः मुखात् योगशिक्षायाः विषये का श्रुतवती?
    सागरिका मातुः मुखात् योगशिक्षायाः विषये श्रुतवती।

(ग) भाषिक कार्यम् -

  1. “सामान्य” इति पदस्य विलोमपदम् आद्यांशात् चित्वा लिखत।
    विशिष्टः
  2. 'श्रुतवती' इति क्रियापदस्य कर्तृपदं लिखत।
    सागरिका

अथवा

योगाचार्यः - प्रियच्छात्राः ! अत्र शृणुत। योगः चित्तवृत्तिनिरोधः।

मोहनः - चित्तवृत्तिनिरोधः ! अथ किं तात्पर्यम् अस्य?

योगाचार्यः - चित्तवृत्तीनां भेदः लक्षणं च योगसूत्रे उक्तम्। प्रथमं ततः विस्तरेण बोधयामि- प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः इति।

मोहनः - कानि प्रमाणानि?

योगाचार्यः - प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमाणानि।

मोहनः - विपर्ययः अर्थात् मिथ्याज्ञानम् अतद्रूपप्रतिष्ठम्।

योगाचार्यः - विकल्पः अर्थात् शब्दज्ञानानुपाती वस्तुशून्यः विकल्पः।

(क) एकपदेन उत्तरत -

  1. 'प्रियच्छात्राः ! अत्र शृणुत' इति कः कथयति?
    योगाचार्यः
  2. 'चित्तवृत्तिनिरोधः' इति कः कथयति?
    योगाचार्यः

(ख) भाषिक कार्यम् -

  1. “प्रमाणविपर्ययविकल्पनिद्रास्मृतयः” इति पदे कति पदानि सन्ति?
    पञ्च
  2. “मिथ्याज्ञानम्” इत्यनयोः पदयोः किं विशेषणपदम्?
    1. मिथ्या
    2. ज्ञानम्
    3. असत्यम्
    4. अनृतम्
    (क) मिथ्या

खण्ड - द (प्रश्न 5)

निर्देशः अधोलिखितपदानि आधृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत (केषाम् अपि पञ्चानाम्) -

  1. मम मनः पारिष्लवं धावति।
    कस्य मनः पारिष्लवं धावति?
  2. अविद्यया मृत्युं तरति।
    कया मृत्युं तरति?
  3. जीर्णजराश्रितं नौरिव।
    किम् जीर्णजराश्रितं नौरिव?
  4. अत्याराद् पुरुषं नाशयति।
    कः अत्याराद् पुरुषं नाशयति?
  5. अविद्यया मृत्युं तरति।
    किं तरति?

खण्ड - द (प्रश्न 6)

निर्देशः अधोलिखितवाक्यानां संस्कृतभाषायाम् अनुवादः करणीयः (केवलं पञ्चानाम्) -

  1. पिता पुत्रं घरं प्रेषयति।
    पिता पुत्रं गृहं प्रेषयति।
  2. सीता रामेण सह वनं गच्छति।
    सीता रामेण सह वनं गच्छति।
  3. बालकः पुस्तकं पठति।
    बालकः पुस्तकं पठति।
  4. पिता पुत्रं रक्षति।
    पिता पुत्रं रक्षति।
  5. धनिकः धनं भुङ्क्ते।
    धनिकः धनं भुङ्क्ते।
  6. हिमालयात् गङ्गा नदी निर्गच्छति।
    हिमालयात् गङ्गा नदी निर्गच्छति।

खण्ड - द (प्रश्न 7)

निर्देशः निम्नलिखितेषु एकं विषयम् आधृत्य 80-60 शब्देषु संस्कृतभाषायां निबन्धं लिखत -

  1. योगः
  2. हिमालयः
  3. अध्यापकः परमो गुरुः

उदाहरणम् - योगः

योगः भारतीयसंस्कृतेः अमूल्यः उपहारः अस्ति। योगः शरीरं मनश्च स्वस्थं करोति। योगाभ्यासेन मनः शान्तं भवति। योगः चित्तवृत्तिनिरोधः इति उच्यते। प्रतिदिनं योगाभ्यासः करणीयः। योगासनानि प्राणायामः ध्यानं च योगस्य अङ्गानि सन्ति। योगः रोगान् निवारयति। अतः सर्वे योगं कुर्वन्तु।

Page 4 of 4