RBSE Class 8th 2017 Sanskrit-UP-(P)-95-2017 Previous Year Papers
Class 8th students hunting authentic previous year papers for Sanskrit-UP-(P)-95-2017 (2017) land here for a reason: the paper below matches how RBSE assessments are remembered from that year. RBSE Solution does not mix years on one page; each combination gets its own notes.
Skim the overview sections, then work through the scanned pages. Pair this practice with RBSE books and solutions when you need to relearn a concept a question exposed.
Paper details
Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.
| Board | RBSE |
|---|---|
| Class | Class 8th |
| Exam year | 2017 |
| Subject | Sanskrit-UP-(P)-95-2017 |
| Resource type | Previous Year Papers |
| Category | RBSE Previous Year Question Papers |
| Website | RBSE Solution |
The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 8th, year 2017, and subject Sanskrit-UP-(P)-95-2017 before studying.
RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.
Turning 2017 papers into insight
One Sanskrit-UP-(P)-95-2017 paper reveals style; several from the same year reveal pattern. After this page, open sibling subjects listed below to see whether marks cluster in certain units.
Keep rough work dated in your notebook. Examiners in Class 8th expect clear numbering even in practice sessions.
RBSE Class 8th 2017 Sanskrit-UP-(P)-95-2017
Scroll through the Previous Year Papers pages for Sanskrit-UP-(P)-95-2017 (2017).
Rajasthan Board Class 8th Sanskrit-UP-(P)-95-2017 2017 solved Previous Year Question Papers
प्रारम्भिक शिक्षा पूर्णता प्रमाण-पत्र-परीक्षा — 207
कक्षा — 8
संस्कृतम्
समय : 2.30 होरा ] [ पूर्णाका : 80
सामान्यनिर्देशाः:
- परीक्षार्थिभिः सर्वप्रथम स्वप्रश्नपत्रोपरि नामाड़का: अनिवार्यतः लेख्या:।
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः।
- सर्वेषां प्रश्नानामुत्तराण्युत्तरपुस्तिकायामेव लेखनीयानि।
- एकस्य प्रश्नस्य सर्वे भागाः एकत्र एव लेखनीयाः।
-
पूजा स्थानमस्ति -
- (क) वयः
- (ख) mem
- (ग) जातिः
- (घ) गुणाः
उत्तरम्: (ग) जातिः
पूजा स्थानं जातिः अस्ति।
-
महेश्वरसूत्राणि सन्ति -
- (क) द्वादश
- (ख) चतुर्दश
- (ग) त्रयोदश
- (घ) पञ्चदश
उत्तरम्: (ख) चतुर्दश
महेश्वरसूत्राणि चतुर्दश सन्ति।
प्रश्न 3: 'रामायण' कः लिखितवान्?
- (क) अल
- (ख) वेदव्यासः
- (ग) वाल्मीकिः
- (घ) विष्णु शर्मा
प्रश्न 4: अङ्गविकारे विभक्तिः भवति
- (क) तृतीया
- (ख) चतुर्थी
- (ग) पञ्चमी
- (घ) सप्तमी
प्रश्न 5: लोकयात्रा कर्तव्या
- (क) सावधानतया
- (ख) असावधानतया
- (ग) स्वेच्छया
- (घ) भक्त्या
प्रश्न 6: सन्धि-विच्छेदं कुरुत
निर्देशानुसारं सन्धि-विच्छेदं कुरुत:
-
दुश्चरित्राः = दुः + चरित्राः (विसर्ग सन्धि)
उत्तर: दुः + चरित्राः
-
सुचरित्राश्च = सुचरित्राः + च (विसर्ग सन्धि)
उत्तर: सुचरित्राः + च
-
कविर्जयति = कविः + जयति (विसर्ग सन्धि)
उत्तर: कविः + जयति
-
विचित्रः = विचित्रः (यहाँ सन्धि-विच्छेद नहीं दिया गया है, संभवतः 'विचित्रः' शब्द है)
उत्तर: विचित्रः (सन्धि-विच्छेद नहीं)
प्रश्न 7: निर्देशानुसारं शब्द-रूपाणि लेख्यानि
-
(राजन्) प्रथमाविभक्तिः, बहुवचनम्
उत्तर: राजानः
-
(जगत्) सप्तमीविभक्तिः, एकवचनम्
उत्तर: जगति
-
(भवत्) तृतीयाविभक्तिः, द्विवचनम्
उत्तर: भवद्भ्याम्
-
(स्त्रीलिङ्ग) चतुर्थीविभक्तिः, एकवचनम्
उत्तर: स्त्रियै (यदि 'स्त्री' शब्द है) या अन्य स्त्रीलिङ्ग शब्द के अनुसार।
8. निम्नलिखितानां वर्णानाम् उच्चारणस्थानानि लिखन्तु : (2 + 2 + 2 + 2 = 8)
- (क) ई – कण्ठतालव्यम्
- (ख) ग – कण्ठ्यम्
- (ग) a – दन्त्यम् (अस्य स्थानम् दन्ताः)
- (घ) ८ – दन्त्यम् (अस्य स्थानम् दन्ताः)
9. विशेषणपदानि विशेष्यपदानि च सम्यकृतया मेलयन्तु : (2 + 2 + 2 + 2 = 8)
| विशेषणपदानि | विशेष्यपदानि |
|---|---|
| (क) आदर्श: | – विद्यालय: |
| (ख) पतवित्रम् | – जलम् |
| (ग) aR x | – फलानि |
| (घ) चत्वारि | – महिला |
0. अधोलिखितानां गुणकानां गुणनफलानि संस्कृतशब्देषु लिखत : (1+1+1+1=4)
- (क) 2 × 2 = 4 – चत्वारि
- (ख) 2 × 4 = 8 – अष्ट
- (ग) 4 × 5 = 20 – विंशतिः
- (घ) 5 × 6 = 30 – त्रिंशत्
ll. निर्देशानुसारं पूरयन्तु : (4+4+4+4=16)
| विग्रहवाक्यम् | समस्तपदम् |
|---|---|
| (क) नगरस्य समीपम् | – नगरसमीपम् |
| (ख) कूपे पतितः | – कूपपतितः |
| (ग) पञ्चानां पात्राणां समाहारः | – पञ्चपात्री |
| (घ) पीतम् अम्बरं यस्य | – पीताम्बरः |
प्रश्न 2: निर्दिष्टानां शब्दानाम् एकम्-एकम् पर्यायवाचिशब्दं लिखत :
(क) भूमि: → धरा, वसुधा, पृथ्वी
(ख) पिता → जनकः, तातः, पितृः
(ग) भगिनी → स्वसा, सहोदरा
(घ) देवता → सुरः, अमरः, देवः
प्रश्न 3: निम्नलिखितान् प्रश्नान् पूर्णवाक्येन उत्तरत :
(क) डॉ. ए.पी.जे. अब्दुल कलाम महोदयस्य पूर्ण नाम लेखनीयम् ।
उत्तर: डॉ. अवुल पकिर जैनुलाब्दीन अब्दुल कलाम ।
(ख) द्रौपदी गढ़गातीरे कि करोति ?
उत्तर: द्रौपदी गढ़गातीरे रोदिति (रोती है) ।
(ग) काल: केषां साक्षी अस्ति ?
उत्तर: काल: सर्वेषां साक्षी अस्ति ।
(घ) मानवानां प्रबला: शत्रव: के ?
उत्तर: मानवानां प्रबला: शत्रव: क्रोधः, लोभः, मोहः, मदः, मात्सर्यः च सन्ति ।
(ड) केषां विकास: परिष्करणं च भवति ?
उत्तर: भाषाणां विकास: परिष्करणं च भवति ।
(च) वयम् अवकर क्षेप्तुं कुत्र गच्छामः ?
उत्तर: वयम् अवकर क्षेप्तुं कच्छपी (कूड़ेदान) गच्छामः ।
प्रश्न 4: अधोलिखितेषु वाक्येषु पञ्चवाक्यानां संस्कृतभाषायाम् अनुवादो विधेय :
(क) ऋचा पुस्तक पढ़ती है ।
अनुवाद: ऋचा पुस्तकं पठति ।
(ख) सोमदत्त खेलता है ।
अनुवाद: सोमदत्तः क्रीडति ।
(ग) छात्र मैदान में खेलते हैं ।
अनुवाद: छात्राः मैदाने क्रीडन्ति ।
(घ) यह भवन सुन्दर है ।
अनुवाद: एतत् भवनं सुन्दरम् अस्ति ।
(ड) हमारे देश का नाम भारतवर्ष है ।
अनुवाद: अस्माकं देशस्य नाम भारतवर्षः अस्ति ।
(च) परोपकार के लिये यह शरीर है ।
अनुवाद: परोपकाराय इदं शरीरम् अस्ति ।
(छ) राकेश भोजन करता है ।
अनुवाद: राकेशः भोजनं करोति ।
(ज) कल अवकाश होगा ।
अनुवाद: श्वः अवकाशः भविष्यति ।
UP-(P)-95-Sanskritam
5. यथेच्छ पञ्चवाक्यानां हिन्द्यामनुवादो विधेयः –
निम्नलिखित वाक्यों में से किन्हीं पाँच वाक्यों का हिन्दी में अनुवाद कीजिए –
- (क) सत्यं वद।
- (ख) मातृदेवो भवः।
- (ग) स्वाध्यायः परमं तपः।
- (घ) विद्वान् सर्वत्र पूज्यते।
- (ङ) संसर्गजा दोषगुणाः भवन्ति।
- (च) अहिंसा परमो धर्मः।
- (छ) तमसो मा ज्योतिर्गमय।
- (ज) विद्या ददाति विनयम्।
- (झ) ज्ञानं भारः क्रियां विना।
- (ञ) अति सर्वत्र वर्जयेत्।
हिन्दी अनुवाद (उदाहरणार्थ):
- (क) सत्य बोलो।
- (ख) माता देवता के समान है।
- (ग) स्वाध्याय (पढ़ना) सबसे बड़ा तप है।
- (घ) विद्वान् सर्वत्र पूजित होता है।
- (ङ) संसर्ग से दोष और गुण उत्पन्न होते हैं।
- (च) अहिंसा सबसे बड़ा धर्म है।
- (छ) अंधकार से हमें प्रकाश की ओर ले चलो।
- (ज) विद्या विनय (नम्रता) प्रदान करती है।
- (झ) बिना क्रिया (अभ्यास) के ज्ञान बोझ है।
- (ञ) हर चीज़ में अति (अत्यधिकता) का त्याग करना चाहिए।
6. यथा योग्यं योजयतु –
सूत्रों को उदाहरणों से मिलाइए –
| सूत्राणि | उदाहरणानि |
|---|---|
| (क) कर्मणि द्वितीया | देवदत्तः हरिं भजति। |
| (ख) चतुर्थी सम्प्रदाने | विप्राय गां ददाति। |
| (ग) षष्ठी शेषे | राज्ञः पुरुषः। |
| (घ) कर्तृकरणयोस्तृतीया | बाणेन हतो बाली। |
सही मिलान:
- (क) कर्मणि द्वितीया → देवदत्तः हरिं भजति।
- (ख) चतुर्थी सम्प्रदाने → विप्राय गां ददाति।
- (ग) षष्ठी शेषे → राज्ञः पुरुषः।
- (घ) कर्तृकरणयोस्तृतीया → बाणेन हतो बाली।
7. योग्यपदं योजयतु –
कोष्ठक में से उचित शब्द चुनकर रिक्त स्थान भरिए –
- (क) ददाति। (रोगिणम् / रोगिणः / रोगिणे) रोगिणे
- (ख) कमलानि विकसितानि सन्ति। (सरिद्भ्यः / सरित्सु / सरिद्भिः) सरित्सु
- (ग) तिष्ठति। (गृहम् / गृहे / गृहस्य) गृहे
- (घ) समीपे अस्ति। (भिषक् / भिषजः / भिषजम्) भिषक्
- (ङ) परिश्रमयुक्तेन उत्तमं फल प्राप्यते। (कर्मणा / कर्मणे / कर्मणि) कर्मणा
- (च) परिवर्तनम् स्वभावः भवति। (जगत् / जगता / जगतः) जगतः
स्पष्टीकरण:
- (क) 'ददाति' (देना) क्रिया के साथ चतुर्थी विभक्ति (सम्प्रदान कारक) आती है, अतः 'रोगिणे' (रोगी के लिए) सही है।
- (ख) 'विकसितानि सन्ति' (खिले हुए हैं) – स्थानवाचक में सप्तमी विभक्ति, अतः 'सरित्सु' (नदियों में) सही है।
- (ग) 'तिष्ठति' (रहता है) – स्थान के लिए सप्तमी विभक्ति, अतः 'गृहे' (घर में) सही है।
- (घ) 'समीपे अस्ति' (पास में है) – कर्ता में प्रथमा विभक्ति, अतः 'भिषक्' (वैद्य) सही है।
- (ङ) 'परिश्रमयुक्तेन' (तृतीया विभक्ति) के साथ करण कारक, अतः 'कर्मणा' (कर्म से) सही है।
- (च) 'स्वभावः' (कर्ता) – 'परिवर्तनम्' का संबंध बताने के लिए षष्ठी विभक्ति, अतः 'जगतः' (संसार का) सही है।
8. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नानामुत्तराणि संस्कृतभाषायां लिखत :
गद्यांशः
अयं लोकः विचित्रः वर्तते। अत्र मूर्खाः, विज्ञाः, बुद्धिमन्तः, दुर्मतयः, दरिद्राः, अलसाः, दुश्चरित्राः, सुचरित्राश्च जनाः निवसन्ति। अस्मिन् जगति विज्ञाः मूर्खान् धिक् कुर्वन्ति। ये स्वबन्धून् प्रति क्रूराः वर्तन्ते, तान् अपि जनाः निन्दन्ति। ये शिष्याः गुरून् धिक् कुर्वन्ति, तान् लोकः धिक् करोति।
- अयं लोकः कीदृशः वर्तते ?
उत्तरम् – अयं लोकः विचित्रः वर्तते।
- अत्र के के जनाः निवसन्ति ?
उत्तरम् – अत्र मूर्खाः, विज्ञाः, बुद्धिमन्तः, दुर्मतयः, दरिद्राः, अलसाः, दुश्चरित्राः, सुचरित्राश्च जनाः निवसन्ति।
- विज्ञाः कान् धिक् कुर्वन्ति ?
उत्तरम् – विज्ञाः मूर्खान् धिक् कुर्वन्ति।
- गद्यांशस्य उचितशीर्षकं लिखतु।
उत्तरम् – “विचित्रः लोकः” इति शीर्षकं उचितम्।
- उपसर्गयुक्तं पदं गद्यांशात् चित्वा लिखत।
उत्तरम् – “निवसन्ति” (नि + वस्) इति उपसर्गयुक्तं पदम्।
9. अधोलिखितशब्दान् आधारीकृत्य स्वरचितवाक्येषु प्रयोगं कुरुत –
- कूपः
वाक्यम् – कूपात् जलं निष्कास्यते।
- घटः
वाक्यम् – घटे जलं धार्यते।
- सोपानम्
वाक्यम् – सोपानेन उपरि गच्छति।
- द्वारम्
वाक्यम् – द्वारं पिधाय गच्छ।
- प्रासादः
वाक्यम् – प्रासादः उन्नतः भवति।
- कृषकः
वाक्यम् – कृषकः क्षेत्रे कृषिं करोति।
20. कस्यापि एकस्य श्लोकस्य भावार्थः हिन्द्यां लेख्यः –
(क) श्लोकः
अयं निजः परोवेति, गणनालघुचेतसाम्।
उदारचरितानां तु, वसुधैव कुटुम्बकम्॥
भावार्थः (हिन्दी में): संकीर्ण हृदय वाले लोग 'यह मेरा है, यह पराया है' ऐसा सोचते हैं। उदार चरित्र वाले लोगों के लिए तो सारी पृथ्वी ही एक कुटुम्ब के समान होती है।
(ख) श्लोकः
विद्या ददाति विनयं, विनयाद्यायाति पात्रताम्।
पात्रत्वाद्धनमाप्नोति, धनाद्धर्मः ततः सुखम्॥
भावार्थः (हिन्दी में): विद्या विनय (नम्रता) देती है, विनय से पात्रता (योग्यता) प्राप्त होती है, पात्रता से धन मिलता है, धन से धर्म होता है और धर्म से सुख प्राप्त होता है।
21. द्वौ श्लोकौ लिखत, यौ अस्मिन् प्रश्नपत्रे न स्तः।
प्रथमः श्लोकः
गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः।
गुरुः साक्षात् परं ब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः॥
द्वितीयः श्लोकः
माता पिता गुरुर्देवो भूमिरात्मा च पञ्चमः।
एते पूज्या नरैर्नित्यं स्वर्गमोक्षप्रदायकाः॥
प्रश्न 22
विकल्प (क): “दीपिका” इति मत्वा राजकीय-प्रवेशिका-संस्कृत-विद्यालय:, विदिशा, प्रधानाध्यापकाय दिनत्रयस्य अवकाशाय प्रार्थना-पत्रं लिखत।
प्रार्थना-पत्रम्
सेवायाम्,
प्रधानाध्यापकः,
राजकीय-प्रवेशिका-संस्कृत-विद्यालयः,
विदिशा।
विषयः – दिनत्रयस्य अवकाशाय प्रार्थना-पत्रम्।
महोदय,
सविनयं निवेदनमिदं यत् अहम् अस्य विद्यालयस्य कक्षा-अष्टमी छात्रः अस्मि। मम गृहे “दीपिका” नामिका काचित् पारिवारिकी समस्या उत्पन्ना अस्ति, यस्याः कारणेन अहं दिनत्रयं विद्यालयम् आगन्तुं न शक्नोमि। अतः भवन्तं प्रार्थये यत् मम अवकाशं स्वीकृत्य माम् अनुगृह्णन्तु।
भवदीयः,
(छात्रस्य नाम)
कक्षा – अष्टमी
दिनाङ्कः – ………………
विकल्प (ख): भवतः नाम 'हरितः' अस्ति। भवतः मित्रं माधवः अस्ति। अतः माधवाय स्वच्छताविषयोपरि पत्रं लिखत।
पत्रम्
प्रिय माधव,
सप्रेम नमस्ते। अत्र कुशलं तत्रास्तु। भवान् स्वच्छतायाः महत्त्वं जानाति एव। अहं भवन्तं स्मारयामि यत् स्वच्छता जीवने अत्यावश्यकी अस्ति। नियमितं स्नानं, दन्तधावनं, वस्त्राणां स्वच्छता, च पर्यावरणं स्वच्छं रक्षणीयम्। स्वच्छतया रोगाः दूराः भवन्ति, आरोग्यं च वर्धते। भवान् अपि स्वच्छतायै ध्यानं ददातु।
भवतः मित्रम्,
हरितः
प्रश्न 23
अधोलिखितेषु कमपि विषयमवलम्ब्य संस्कृते निबन्धः लेख्यः –
(क) सदाचारः
सदाचारः मानवजीवने अत्यन्तं महत्त्वपूर्णः अस्ति। सदाचारः सत्यं, अहिंसा, दया, क्षमा, शौचं, इन्द्रियनिग्रहः, च इत्यादीनि गुणान् समाविशति। सदाचारी जनः सर्वैः प्रियः भवति। सदाचारेण समाजे शान्तिः वर्धते। अस्माभिः सदा सदाचारः पालनीयः।
(ख) अस्माकं ग्रामः
अस्माकं ग्रामः सुन्दरः अस्ति। अत्र नदी, वृक्षाः, क्षेत्राणि च सन्ति। ग्रामे जनाः परस्परं स्नेहेन वसन्ति। अत्र कृषिः मुख्यं कार्यम् अस्ति। ग्रामे विद्यालयः, मन्दिरम्, चिकित्सालयः च सन्ति। अस्माकं ग्रामः शान्तिपूर्णः अस्ति।
(ग) संस्कृतभाषायाः महत्त्वम्
संस्कृतभाषा प्राचीनतमा भाषा अस्ति। इयं भाषा देवभाषा इति अपि कथ्यते। अस्माकं वेदाः, उपनिषदः, रामायणम्, महाभारतम् च संस्कृते एव लिखितानि सन्ति। संस्कृतभाषायाः व्याकरणं सुव्यवस्थितम् अस्ति। अतः संस्कृतभाषायाः महत्त्वं सर्वदा अस्ति।
(घ) उद्यानम्
उद्यानं सुन्दरं स्थानम् अस्ति। अत्र नानाविधाः पुष्पाः, वृक्षाः, लताः च सन्ति। उद्याने प्रातःकाले भ्रमणं स्वास्थ्याय हितकरम् अस्ति। उद्याने शुद्धवायुः लभ्यते। उद्यानं मनः प्रसन्नं करोति। अस्माभिः उद्यानस्य संरक्षणं करणीयम्।