RBSE Class 9th 2017 Sanskrit-APS-907-2017 Previous Year Papers

Class 9th students hunting authentic previous year papers for Sanskrit-APS-907-2017 (2017) land here for a reason: the paper below matches how RBSE assessments are remembered from that year. RBSE Solution does not mix years on one page; each combination gets its own notes.

Skim the overview sections, then work through the scanned pages. Pair this practice with RBSE books and solutions when you need to relearn a concept a question exposed.

Paper details

Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.

Board RBSE
Class Class 9th
Exam year 2017
Subject Sanskrit-APS-907-2017
Resource type Previous Year Papers
Category RBSE Previous Year Question Papers
Website RBSE Solution

The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 9th, year 2017, and subject Sanskrit-APS-907-2017 before studying.

RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.

Turning 2017 papers into insight

One Sanskrit-APS-907-2017 paper reveals style; several from the same year reveal pattern. After this page, open sibling subjects listed below to see whether marks cluster in certain units.

Keep rough work dated in your notebook. Examiners in Class 9th expect clear numbering even in practice sessions.

RBSE Class 9th 2017 Sanskrit-APS-907-2017

Scroll through the Previous Year Papers pages for Sanskrit-APS-907-2017 (2017).

RBSE Class 9th 2017 Sanskrit-APS-907-2017 Previous Year Papers 0
https://rbsesolution.com
RBSE Class 9th 2017 Sanskrit-APS-907-2017 Previous Year Papers 1
https://rbsesolution.com
RBSE Class 9th 2017 Sanskrit-APS-907-2017 Previous Year Papers 2
https://rbsesolution.com

Rajasthan Board Class 9th Sanskrit-APS-907-2017 2017 solved Previous Year Question Papers

चार्षिक परीक्षा सत्र 2076-77

कक्षा: 9

विषय: संस्कृतम्

समय: 3:15 घण्टे     पूर्णांक: 100

निर्देशाः

  1. सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः।
  2. सर्वेषां प्रश्नानाम् उत्तराणि उत्तरपुस्तिकायाम् एव लेखनीयानि।
  3. एकस्य प्रश्नस्य सर्वे भागाः एकत्र एव लेखनीयाः।

प्रश्न 1. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा एतदाधारितान् प्रश्नानाम् उत्तराणि यथानिर्देशं लिखत।

अस्माकं देशे अनेका: उत्सवाः आयोजिताः भवन्ति। होलिकोत्सवः तेषु प्रमुखः अस्ति। भारतीय-संस्कृतौ होलिकोत्सवस्य विशिष्टं महत्त्वं वर्तते। हिरण्यकशिपोः भगिन्याः होलिकायाः दहनेन अयम् उत्सवः सम्बद्धः अस्ति। सा देवस्य वरप्रभावेण अग्निना दग्धा न भवति स्म। हिरण्यकशिपोः निर्देशेन सा प्रह्लादम् अङ्के उपावेश्य अग्नौ उपविष्टवती। परन्तु प्रह्लादस्य भक्त्या प्रसन्नः सन् नारायणः प्रह्लादं रक्षितवान्। प्रज्वलितेन अग्निना होलिका दग्धा। अस्याः घटनायाः स्मृतिरूपेण प्रतिवर्ष फाल्गुन-पूर्णिमावसरे होलिकोत्सवः भवति। होलिकोत्सवस्य नाम श्रुत्वा भारतीयानां चेतांसि प्रफुल्लितानि भवन्ति। अस्मिन् अवसरे जनाः परस्परं प्रेम्णा मिलन्ति। एतेन प्रीतिः वर्धते।

(क) एकपदेन उत्तरत—

  1. नारायणः कया प्रसन्नः भूत्वा प्रह्लादं रक्षितवान्?
    उत्तरम्: भक्त्या
  2. होलिकोत्सवः केन सम्बन्धः अस्ति?
    उत्तरम्: होलिकायाः दहनेन

(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत—

  1. कस्य नाम श्रुत्वा भारतीयानां चेतांसि प्रफुल्लितानि भवन्ति?

    उत्तरम्: होलिकोत्सवस्य नाम श्रुत्वा भारतीयानां चेतांसि प्रफुल्लितानि भवन्ति।

  2. होलिका कस्य प्रभावेण अग्निना दग्धा न भवति स्म?

    उत्तरम्: होलिका देवस्य वरप्रभावेण अग्निना दग्धा न भवति स्म।

  3. होलिकोत्सवः कदा मन्यते?

    उत्तरम्: होलिकोत्सवः फाल्गुन-पूर्णिमावसरे मन्यते।

(ग) भाषिककार्यम्—

  1. "तेषां प्रीतिः वर्धते।" इत्यत्र क्रियापदं किम्?
    उत्तरम्: वर्धते
  2. "अस्ति" इति पदस्य पर्यायशब्दः कः?
    उत्तरम्: वर्तते
  3. "सा देवस्य वरप्रभावेण अग्निना दग्धा न भवति स्म।" अस्मिन् वाक्ये क्रियापदयोः चयनं कुरुत।
    उत्तरम्: दग्धा, भवति

प्रश्न 2. अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत।

मञ्जूषा: मृगराजः, मुक्तवान्, हन्तुम्, जाले, एकस्मात्, परिभूतः, सिंहः, उपकारः

कस्मिंश्चिद् वने एकस्मात् मृगराजः एकः सिंहः निद्रया परिभूतः आसीत्। तस्य सिंहस्य उपरि कश्चित् मूषकः जाले। सिंहः हन्तुम् मूषकं मुक्तवान्। तदा मूषकः अवदत् भवान् उपकारः अस्ति। मां दीनं प्रति कृपाम् कुरु इति। सिंहः तम् मुक्तवान्। एकदा स एव सिंहः जाले आपतितः। मूषकः प्रत्युपकारेण सिंहः मूषकं मुक्तवान् गतः। सरलं सिद्धं भवति यत् कृते कृतम् उपकारः निरर्थकं न भवति।

प्रश्न 3. चित्रं दृष्ट्वा नद्याः वर्णनं पञ्चवाक्येषु लिखत।

मञ्जूषा: खगाः, वृक्षाः, पर्वताः, देवालयः, गृहाणि

उत्तरम्:

  1. नद्याः तीरे सुन्दराः वृक्षाः सन्ति।
  2. वृक्षेषु खगाः कूजन्ति।
  3. दूरे पर्वताः दृश्यन्ते।
  4. नद्याः समीपे एकः देवालयः अस्ति।
  5. तत्र मनुष्याणां गृहाणि अपि सन्ति।

प्रश्न 4. स्वस्थभारतम् पुस्तकस्य श्लोकौ लेखनीयौ यौ अस्मिन् प्रश्नपत्रे न स्तः।

उत्तरम्: (पुस्तकानुसारं श्लोकौ लेखनीयौ।)

प्रश्न 5. अधोलिखितानि वाक्यानि संस्कृतभाषायाम् अनुवादं कुरुत।

  1. बालिका पुस्तकं पढ़ती है।

    उत्तरम्: बालिका पुस्तकं पठति।

  2. सम पैरों से चलता है।

    उत्तरम्: समः पादाभ्यां चलति।

  3. मेरा भाई किसान है।

    उत्तरम्: मम भ्राता कृषकः अस्ति।

  4. तुम सब घर जाकर पढ़ो।

    उत्तरम्: यूयं सर्वे गृहं गत्वा पठत।

  5. हम सबको संस्कृत पढ़ना चाहिए।

    उत्तरम्: अस्माभिः सर्वैः संस्कृतं पठनीयम्।

प्रश्नपत्रम् – संस्कृतम् (APS-907) 2017

प्रश्न 9. अधोलिखितेषु समस्तपदं कृत्वा नामापि लिखत—

  1. नरेन्द्रः (नर + इन्द्रः – राजदन्तादि समासः)
  2. अत्तिः + अन्तः = अत्यन्तः (अति + अन्तः – कर्मधारय समासः)
  3. कपीशः (कपि + ईशः – षष्ठी तत्पुरुष समासः)
  4. प्रतिदिनम् (प्रति + दिनम् – अव्ययीभाव समासः)
  5. राजपुरुषः (राजन् + पुरुषः – षष्ठी तत्पुरुष समासः)

प्रश्न 10. अधोलिखितेषु वाक्येषु रेखांकित पदेषु प्रयुक्ता विभक्तिः तस्याः कारणं च लिखत—

  1. रामेण सह सीता बनम् अगच्छत्।
    विभक्तिः – तृतीया, कारणम् – सहयोगार्थे (सह + तृतीया)
  2. सः पृष्ठतः अगच्छत्।
    विभक्तिः – प्रथमा, कारणम् – कर्तृकारकम्
  3. अलम् जुगुप्सया।
    विभक्तिः – तृतीया, कारणम् – अलम् + तृतीया (पर्याप्त्यर्थे)

प्रश्न 11. अधोलिखितेषु उपसर्ग धातुं च पृथक्-पृथक् कृत्वा लिखत—

  1. लियाहः – उपसर्गः (नास्ति), धातुः – लिह्
  2. गमः – उपसर्गः (नास्ति), धातुः – गम्
  3. आगच्छत् – उपसर्गः (आ), धातुः – गम्

प्रश्न 12. अधोलिखित पदानां प्रकृतिं प्रत्ययं च लिखत—

  1. तर – प्रकृतिः (तॄ), प्रत्ययः (अच्)
  2. विज्ञाय – प्रकृतिः (ज्ञा), प्रत्ययः (ल्यप्)

प्रश्न 13. अधोलिखितानां शब्दानां निर्देशानुसारं रूपं लिखत—

शब्दः विभक्तिः / वचनम् रूपम्
बालक सप्तमी विभक्तिः एकवचनम् बालके
हरि पञ्चमी विभक्तिः द्विवचनम् हरिभ्याम्
आत्मन् षष्ठी विभक्तिः बहुवचनम् आत्मनाम्
नदी द्वितीया विभक्तिः एकवचनम् नदीम्
फलम् सप्तमी विभक्तिः द्विवचनम् फलयोः

प्रश्न 14. सन्धिं विच्छेदम् अथवा सन्धिं कृत्वा सन्धिनामापि लिखत—

  1. रामेण + सह = रामेण सह (विसर्ग सन्धिः)
  2. सीता + आगच्छत् = सीतागच्छत् (अक् सन्धिः)
  3. बनम् + अगच्छत् = बनमगच्छत् (अनुस्वार सन्धिः)

प्रश्न 15. अधोलिखितानां धातुनां निर्देशानुसारं रूपं लिखत—

  1. गम् धातुः – लूट् लकारः प्रथमपुरुषः एकवचनम् – गमिष्यति
  2. पच् धातुः – लोट् लकारः उत्तमपुरुषः एकवचनम् – पचानि
  3. सेव् धातुः – लट् लकारः मध्यमपुरुषः एकवचनम् – सेवसे
  4. लभ् धातुः – लट् लकारः प्रथमपुरुषः बहुवचनम् – लभन्ते

प्रश्न 16. अधोलिखितगद्यांशयोः कस्यचित् एकस्य हिन्दी-भाषायाम् अनुवादः क्रियताम्—

(अ) गद्यांशस्य अनुवादः

मनुष्यों के बीच विचारों की सूचना या आदान-प्रदान को संचार कहा जाता है। विचारों, भावनाओं या सूचनाओं के परस्पर आदान-प्रदान के लिए जो साधन प्रयुक्त होता है, वह संचार का माध्यम होता है। मानव सभ्यता के प्रारम्भिक काल में जब भाषा विकसित नहीं थी, तब भाव प्रेषण के लिए संकेतों या ध्वनि-चिह्नों का प्रयोग होता था। धीरे-धीरे भाषा विकसित हुई। लोग भाषा के माध्यम से परस्पर सम्पर्क या भाव प्रेषण करने लगे। भाषा ही संचार का प्रमुख साधन थी।

प्रश्न 17. अधोलिखित श्लोकयोः कस्यचित् एकस्य हिन्दी भाषायाम् अनुवादः क्रियताम्—

(अ) श्लोकस्य अनुवादः

राम की व्यवसाय-ज्ञता (कुशलता) और लक्ष्मण की धोमता (धैर्य) – ये दोनों अत्यधिक प्रशंसनीय हैं, जैसे जलदागम (बादलों के आगमन) में देवी गंगा प्रशंसनीय होती हैं।

प्रश्न 18. अधोलिखित श्लोकयोः कस्यचित् एकस्य संस्कृतव्याख्या क्रियताम्—

(अ) श्लोकस्य व्याख्या

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम्। धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे॥

व्याख्या – अयं श्लोकः श्रीमद्भगवद्गीतायाः प्रसिद्धः श्लोकः। अत्र भगवान् श्रीकृष्णः अर्जुनाय कथयति – साधूनां (सज्जनानां) रक्षणाय, दुष्कृताम् (पापिनां) विनाशाय, तथा धर्मस्य संस्थापनाय अहं प्रतियुगे अवतारं धारयामि। अर्थात् जब-जब धर्मस्य हानिः भवति, तब-तब भगवान् अवतरन्ति।

प्रश्नपत्रम् – संस्कृतम् (APS-907) – 2017

प्रश्न 1: अधोलिखित वाक्यानि कथायाः क्रमानुसारं लिखत।

  1. एकः काकः पिपासितः आसीत्।
  2. सः अल्पं जलम् अपश्यत् तत्र च अगच्छत्।
  3. तेन एकोपायः चिन्तितः – पाषाणखण्डानि च आनीतानि।
  4. तानि पाषाणखण्डानि घटे अक्षिपत्।
  5. घटस्य जलम् उपरि आगतवान्।
  6. तेन विचारितं यत् उद्यमेन हि कार्याणि सिद्ध्यन्ति।
  7. काकः जलं पीत्वा सन्तुष्टः अभवत्।
  8. सः यथेच्छम् अपिबत्।

प्रश्न 2: अधोलिखित प्रश्नेषु केषांचित् पञ्च प्रश्नानाम् उत्तराणि संस्कृते लिखत।

  1. योगस्य कति अङ्गानि सन्ति?
    उत्तरम् – योगस्य अष्टौ अङ्गानि सन्ति। (यम, नियम, आसन, प्राणायाम, प्रत्याहार, धारणा, ध्यान, समाधि)
  2. विद्वान् कुत्र पूज्यते?
    उत्तरम् – विद्वान् सर्वत्र पूज्यते।
  3. रामायणे कस्य वर्णनम् अस्ति?
    उत्तरम् – रामायणे श्रीरामस्य वर्णनम् अस्ति।
  4. पर्जन्यः कस्मात् भवति?
    उत्तरम् – पर्जन्यः मेघात् भवति।
  5. खेतड़ी महाराजः कस्य भक्तः आसीत्?
    उत्तरम् – खेतड़ी महाराजः श्रीहनुमतः भक्तः आसीत्।
  6. केन कारणेन सीता रामेण सह वनं गता?
    उत्तरम् – पतिव्रताधर्मात् सीता रामेण सह वनं गता।
  7. धूमशकटिः कुत्र समागत्य स्थिता?
    उत्तरम् – धूमशकटिः स्थानके समागत्य स्थिता।
  8. सहसा किम् न विदधीत?
    उत्तरम् – सहसा न विदधीत कार्यम्।