RBSE Class 9th 2024 Sanskrit-A-6-2024 Previous Year Papers
Sanskrit-A-6-2024 from the 2024 exam year is part of the Class 9th previous year papers archive on RBSE Solution. Many learners start here after finishing the textbook to see how questions were actually framed on the Rajasthan Board of Secondary Education (RBSE) paper.
Treat this question paper as a mock under gentle timing first, then as a marking exercise the second time. The introduction on this page is written only for this subject-and-year pair, not copied from other pages.
Bookmark the link if you coach juniors — the layout stays stable for search engines and classroom sharing.
Paper details
Quick reference for this previous year papers page — confirm board, class, and year & subject before you study.
| Board | RBSE |
|---|---|
| Class | Class 9th |
| Exam year | 2024 |
| Subject | Sanskrit-A-6-2024 |
| Resource type | Previous Year Papers |
| Category | RBSE Previous Year Question Papers |
| Website | RBSE Solution |
The table summarises this Previous Year Papers resource. Confirm RBSE, Class 9th, year 2024, and subject Sanskrit-A-6-2024 before studying.
RBSE Solution organises previous year papers so each URL carries chapter-specific guidance — better for students and for search engines than one generic paragraph for the whole class.
Turning 2024 papers into insight
One Sanskrit-A-6-2024 paper reveals style; several from the same year reveal pattern. After this page, open sibling subjects listed below to see whether marks cluster in certain units.
Keep rough work dated in your notebook. Examiners in Class 9th expect clear numbering even in practice sessions.
RBSE Class 9th 2024 Sanskrit-A-6-2024
Scroll through the Previous Year Papers pages for Sanskrit-A-6-2024 (2024).
Rajasthan Board Class 9th Sanskrit-A-6-2024 2024 solved Previous Year Question Papers
वार्षिक परीक्षा 2023-2024
कक्षा – नवमी (9th)
विषय – संस्कृतम्
समय : 3¼ घंटे पूर्णांक : 70
निर्देश :
- सर्वे प्रश्नाः अनिवार्याः।
- एकस्य प्रश्नस्य सर्वेभागाः एकत्र एव लेखनीयाः।
- सर्वे उत्तराणि संस्कृतभाषायैव लेखनीयाः।
- प्रत्येक प्रश्नस्य उत्तरं स्व उत्तर पुस्तिकायामेव देवम्।
- प्रत्येक प्रश्नस्य अंकाः प्रश्नानां सम्मुखमेव अङ्किताः।
अधोलिखित प्रश्नानाम् उत्तरं स्व उत्तर पुस्तिकायाम् लिखत –
(i) ............... वोणां निनादयतु प्रार्थयति ?
- (अ) नवोना
- (ब) ओम्
- (स) लघु
- (द) दीर्घा
उत्तरम् : (ब) ओम्
स्पष्टीकरणम् : 'ओम्' इत्यस्य उच्चारणेन वोणाः (वीणाः) निनादयितुं प्रार्थ्यते।
(ii) पानवः कुत्र सुस्थितः आसीत् ?
- (अ) ग्रामे
- (ब) नगरे
- (स) पर्यावरणकुक्षौ
- (द) क्षेत्रे
उत्तरम् : (स) पर्यावरणकुक्षौ
स्पष्टीकरणम् : पानवः पर्यावरणकुक्षौ सुस्थितः आसीत्।
(iii) ........... तन्द्रालु भवति ?
- (अ) बालः
- (ब) चटका
- (स) चन्दनः
- (द) श्वानः
उत्तरम् : (द) श्वानः
स्पष्टीकरणम् : श्वानः तन्द्रालुः (निद्रालुः) भवति।
(iv) लोकरक्षा कया सम्भवति ?
- (अ) लक्ष्म्या
- (ब) शक्त्या
- (स) बुद्ध्या
- (द) प्रकृतिरक्षया
उत्तरम् : (द) प्रकृतिरक्षया
स्पष्टीकरणम् : प्रकृतेः रक्षणेन एव लोकरक्षा सम्भवति।
(v) कस्य गृहे मासान्तरं महोत्सवः आसीत् ?
- (अ) चन्दनस्य
- (ब) राज्ञः
- (स) ग्रामप्रमुखस्य
- (द) देवेशस्य
उत्तरम् : (स) ग्रामप्रमुखस्य
स्पष्टीकरणम् : ग्रामप्रमुखस्य गृहे मासान्तरं महोत्सवः आसीत्।
(vi) 'सिकतासेतुः' इति पाठस्य मूलतः लेखकः कः ?
- (अ) सोमदेव
- (ब) रामदेव
- (स) कालिदासः
- (द) माघः
उत्तरम् : (अ) सोमदेव
स्पष्टीकरणम् : 'सिकतासेतुः' पाठस्य मूललेखकः सोमदेवः अस्ति।
(vii) “कलापाः ललित कोकिला काकलीनाम्” – अत्र रेखाङ्कितपदस्य अर्थः कः ?
- (अ) कलाः
- (ब) समूहाः
- (स) कलापाः
- (द) काकाः
उत्तरम् : (ब) समूहाः
स्पष्टीकरणम् : 'कलापाः' इत्यस्य अर्थः 'समूहाः' भवति।
प्रश्नपत्रम् – संस्कृतम् – २०२४ (कक्षा ९)
खण्डः – अ (बहुविकल्पीयाः प्रश्नाः)
-
'सूक्तिसुधा' इति पाठे 'घूलतः' इति पदस्य कः अर्थः ?
- (a) शीघ्रम्
- (b) काफी
- (c) गेषदूतः
- (d) भातं चारतः
उत्तरम्: (a) शीघ्रम्
स्पष्टीकरणम्: 'घूलतः' इत्यस्य पदस्य अर्थः 'शीघ्रम्' इति भवति।
-
'वौषधि' इति पदस्य सन्धिविच्छेदः अस्ति –
- (a) को + औषधि
- (b) वो + ओषधि
- (c) वा + औषधि
- (d) वै + औषधि
उत्तरम्: (d) वै + औषधि
स्पष्टीकरणम्: 'वै + औषधि' इति सन्धिः कृते 'वौषधि' इति रूपं भवति।
खण्डः – ब (गद्यांशाधारिताः प्रश्नाः)
अधोलिखितं गद्यांशं पठित्वा प्रश्नान् उत्तरत –
वीपाषणी आसीत् राष्ट्रियोत्सवः। अस्मिन् उत्सवे जनाः परस्परं भेदभावं विस्मृत्य आनन्दमग्नाः भवन्ति। धर्माश्रयात् कैकेय्याः वशयाचनात् अयोध्यायाः राजा दशरथेन रामाय चतुर्दश वर्षाणि वनवासः प्रदत्तः। श्रीरामः अस्मिन् एव दिने सीतालक्ष्मणाभ्यां सह अयोध्यां प्रत्यावर्तितवान्। तस्मिन् अवसरे जनाः सर्वत्र दीपान् प्रज्वालितवन्तः। तदा आरभ्य अद्यावधि प्रतिवर्षं कार्तिकमासे दीपावल्यां तिथौ दीपोत्सवः आयोजितः भवति।
अस्मिन् दिने जनाः गृहाणि परिष्कुर्वन्ति, बालवेश्याः पिष्टकान् च पचन्ति। सर्वे जनाः लक्ष्मीगणेशयोः पूजनं कुर्वन्ति। पितरः स्वसन्ततिभ्यः उपहारान् ददति। अत्र महोत्सवे सर्वे जनाः परस्परं समृद्धये शुभेच्छाः प्रकटयन्ति।
-
(i) अस्य गद्यांशस्य समुचितं शीर्षकं लिखत।
उत्तरम्: दीपावलीमहोत्सवः (अथवा) दीपोत्सवः
-
(ii) एकपदेन उत्तरत –
- राजा दशरथः रामाय कति वर्षाणि वनवासः प्रदत्तः ?
- श्रीरामः काभ्यां सह अयोध्यां प्रत्यावर्तितवान् ?
- कदा जनाः गृहाणि परिष्कुर्वन्ति ?
- पितरः स्वसन्ततिभ्यः कानि ददति ?
उत्तरम्: चतुर्दश
उत्तरम्: सीतालक्ष्मणाभ्याम्
उत्तरम्: दीपावल्याम्
उत्तरम्: उपहारान्
-
(iii) पूर्णवाक्येन उत्तरत –
- सर्वे जनाः किं विस्मृत्य आनन्दमग्नाः भवन्ति ?
- दशरथेन रामाय कति वर्षाणां वनवासः प्रदत्तः ?
- भारते कदा दीपावलीमहोत्सवः आयोजितः भवति ?
उत्तरम्: सर्वे जनाः परस्परं भेदभावं विस्मृत्य आनन्दमग्नाः भवन्ति।
उत्तरम्: दशरथेन रामाय चतुर्दश वर्षाणां वनवासः प्रदत्तः।
उत्तरम्: भारते प्रतिवर्षं कार्तिकमासे दीपावल्यां तिथौ दीपावलीमहोत्सवः आयोजितः भवति।
-
(iv) भाषिककार्यम् –
- "महोत्सवे" इत्यत्र किं विशेषणपदम् ?
- अस्मिन् अनुच्छेदे 'ते' इति सर्वनामपदस्य स्थाने किं संज्ञापदम् ?
उत्तरम्: 'महा' इति विशेषणपदम्।
उत्तरम्: 'जनाः' इति संज्ञापदम्।
प्रश्न 3. अधोलिखित अपठित गद्यांशम् पठित्वा एतदाधारितानाम् प्रश्नानाम् उत्तराणि यथानिर्देशम् लिखत-
गद्यांशः
रक्षति रक्षितः इत्यार्षवचनम्। पर्यावरणरक्षणमपि धर्मस्यैवाङ्गमिति ऋषयः प्रतिपादितवन्तः। तत एव वापीकूप-तडागादिनिर्माणं देवायतन विश्रामगृहादिस्थापनं च धर्मसिद्धेः स्रोतोरूपेण अधीकृतम्। कुक्कुर सूकर सूर्य नकुलादि स्थलचराः मत्स्य-कच्छप मकरप्रभृतयः जलचराश्च अपि रक्षणीयाः यत ते स्थलमलानाम् अपनोदिनः जलमलानाम् अपहारिणश्च। प्रकृतिरक्षया एव लोकरक्षा सम्भवति। नास्ति संशयः।
(क) एकपदेन उत्तरत- (1×2=2)
-
(i) पर्यावरण रक्षणमपि कस्य अङ्गमस्ति?
उत्तरम्: धर्मस्य
-
(ii) प्रकृतिरक्षयैव का सम्भवति?
उत्तरम्: लोकरक्षा
(ख) पूर्णवाक्येन उत्तरत- (1×2=2)
-
(i) किम् धर्मसिद्धेः स्रोतरूपेण अधीकृतम्?
उत्तरम्: वापीकूप-तडागादिनिर्माणं देवायतन विश्रामगृहादिस्थापनं च धर्मसिद्धेः स्रोतरूपेण अधीकृतम्।
-
(ii) किम् आर्षवचनम्?
उत्तरम्: "रक्षति रक्षितः" इति आर्षवचनम्।
(ग) भाषिक कार्यम्- (1×2=2)
-
(i) "प्रतिपादितवन्तः" इति क्रियापदस्य कर्तृपद किम्?
उत्तरम्: ऋषयः
-
(ii) "जलचराः" इत्यस्य विलोमपदं चित्वा लिखत?
उत्तरम्: स्थलचराः
प्रश्न 4. अधोलिखितस्य कश्चिदेकस्य हिन्दी भाषायाम् अनुवाद कुरुत- (5)
प्रथमः गद्यांशः
पुरा कस्मिंश्चिद् ग्रामे एका निर्धना वृद्धा स्त्री न्यवसत्। तस्याः च एका दुहिता रूपवती मनोहरा चासीत्। एकदा माता स्थाल्यां तण्डुलान् निक्षिप्य पुत्रीम् आदिशत् – "सूर्यातपे तण्डुलान् खगेभ्यो रक्ष।" किञ्चित् कालादनन्तरम् एका विचित्रः काकः समुड्डीय तस्याः समीपम् आगच्छत्।
हिन्दी अनुवाद:
प्राचीन काल में किसी गाँव में एक निर्धन वृद्धा स्त्री रहती थी। उसकी एक पुत्री थी जो रूपवती और मनोहर थी। एक दिन माँ ने बर्तन में चावल डालकर पुत्री को आदेश दिया – "सूर्य की धूप में चावलों को पक्षियों से बचाओ।" कुछ समय पश्चात एक विचित्र कौआ उड़कर उसके समीप आया।
अथवा
द्वितीयः गद्यांशः
जीर्णघनः अवदत् – भोः श्रेष्ठिन्! नास्ति दोषः ते यदि मूषकैः भक्षिताः। एवम् अयं संसारः। न किञ्चिदत्र शाश्वतम् अस्ति। परम् अहम् त्वया स्नानार्थम् गमिष्यामि। तत् त्वम् आत्मीयम् एनम् शिशुम् धनदेव नामानम् मया सह स्नानोपकरणम् हस्ते प्रेषय इति।
हिन्दी अनुवाद:
जीर्णघन ने कहा – हे श्रेष्ठिन्! तुम्हारा कोई दोष नहीं है यदि चूहों ने खा लिया। यह संसार ऐसा ही है। यहाँ कुछ भी शाश्वत नहीं है। परन्तु मैं तुम्हारे साथ स्नान करने जाऊँगा। अतः तुम अपने इस पुत्र धनदेव को स्नान के उपकरण सहित मेरे पास भेजो।
प्रश्न 5. अधोलिखितस्य कश्चिदेकस्य हिन्दी भाषायाम् अनुवाद कुरुत- (5)
प्रथमः श्लोकः
गुणा गुणज्ञेषु गुणा भवन्ति। ते निर्गुण प्राप्य व्रजन्ति दोषाः।
आस्वाद्यतोयाः प्रवहन्ति नद्यः समुद्रमासाद्य भवन्त्यपेयाः॥
हिन्दी अनुवाद:
गुण गुणियों (गुणों की कद्र करने वालों) में ही गुण होते हैं। वे निर्गुण (अयोग्य) के पास जाकर दोष बन जाते हैं। जैसे नदियाँ पीने योग्य जल लिए बहती हैं, परन्तु समुद्र में मिलकर पीने योग्य नहीं रहतीं।
अथवा
द्वितीयः श्लोकः
भग्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः।
तलेनाभिजघानाशु जयायुं क्रोधमूर्च्छितः॥
हिन्दी अनुवाद:
टूटे धनुष वाला, रथहीन, मरे हुए घोड़ों और मारे गए सारथी वाला (वह योद्धा) क्रोध से मूर्छित होकर तलवार से जयायु को शीघ्र ही मार डाला।
प्रश्न 6. अधोलिखित श्लोकस्य संस्कृतम् व्याख्या कुरुत- (3)
प्रथमः श्लोकः
प्रियवाक्य प्रदानेन सर्वे तुष्यन्ति जन्तवः।
तस्मादेव हि वक्तव्यम् वचने का दरिद्रता॥
संस्कृत व्याख्या:
अत्र श्लोके कविः प्रियवाक्यस्य महत्त्वं प्रतिपादयति। प्रियवाक्यप्रदानेन सर्वे प्राणिनः तुष्यन्ति। अतः मनुष्यैः सदा प्रियवाक्यमेव वक्तव्यम्। वचने दरिद्रता नाम मौनं न करणीयम्। प्रियवाक्येन विना कोऽपि न तुष्यति। अतः सर्वदा मधुरं वचनं वदेत्।
अथवा
द्वितीयः श्लोकः
विना विज्ञानज्ञानं तपोभिरेव केवलम्।
यदि विद्या वशे स्युस्ते, सेतुरेषु तथा मम॥ (कृ.पृ.उ.)
संस्कृत व्याख्या:
अत्र श्लोके कविः विद्यायाः महत्त्वं प्रतिपादयति। केवलं तपोभिः विज्ञानज्ञानं विना यदि विद्या वशे स्युः, तर्हि सेतुः इव एषा विद्या मम मते। अर्थात् विद्या विना ज्ञानं निष्फलम्। विद्यया सह तपः एव सफलम् भवति।
7. "लौहतुला" अथवा "सिकतासेतु" इति पाठस्य सारं हिन्दी भाषायां लिखत।
लौहतुला पाठ का सार: इस पाठ में एक राजा की कहानी है जो न्यायप्रिय था। एक बार एक गरीब ब्राह्मण ने राजा से शिकायत की कि उसकी लोहे की तराजू (तुला) चोरी हो गई है। राजा ने अपने मंत्री को जाँच करने का आदेश दिया। मंत्री ने चतुराई से चोर को पकड़ा और तराजू वापस दिलवाई। पाठ का संदेश है कि सत्य और न्याय की हमेशा जीत होती है।
सिकतासेतु पाठ का सार: इस पाठ में एक राजा ने रेत का पुल (सेतु) बनवाने का आदेश दिया। सेनापति ने समझाया कि रेत का पुल टिकाऊ नहीं होता, लेकिन राजा ने अपनी जिद पर अमल किया। जब पुल बन गया, तो पहली बारिश में ही बह गया। इससे सीख मिलती है कि बिना सोचे-समझे किया गया काम व्यर्थ होता है।
8. अधोलिखित वाक्यानां रेखांकितपदमाधारित प्रश्न निर्माणं कुरुत:-
- तपोदत्तः विद्याध्ययनाय गुरुकुलं अगच्छत्।
प्रश्न: तपोदत्तः किमर्थं गुरुकुलम् अगच्छत्? - अशितस्य अन्नस्य यः अनिष्ठः तन्मनः।
प्रश्न: कस्य अनिष्ठः तन्मनः? - वेदैः हिमू आदाय न गमिष्यसि।
प्रश्न: किम् आदाय न गमिष्यसि? - कृपया सः तम् अप्रासनोत्।
प्रश्न: कः तम् अप्रासनोत्?
9. अधोलिखित श्लोकस्य अन्वयं मञ्जूषातः पदानि चित्वा पूरयत-
मञ्जूषा: (राक्षसेन्द्रेण, मामार्य, पाप, तदा)
श्लोक: (यहाँ श्लोक का पाठ नहीं दिया गया है, अतः मञ्जूषा के पदों के आधार पर संभावित अन्वय)
अन्वय: राक्षसेन्द्रेण सह युद्धे मामार्य रक्ष। पाप नाशय। तदा एव शान्तिः भवेत्।
10. स्वपाठ्यपुस्तकात् श्लोकद्वयं लिखत यत् अस्मिन् प्रश्नपत्रे न स्यात्।
श्लोक 1: विद्याधनं सर्वधनं प्रधानम्, न चौरहार्यं न च राजहार्यम्।
अर्थ: विद्या रूपी धन सब धनों में श्रेष्ठ है, इसे न चोर चुरा सकता है न राजा छीन सकता है।
श्लोक 2: उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः।
अर्थ: उद्यम (प्रयास) से ही कार्य सिद्ध होते हैं, केवल मनोरथ (इच्छा) से नहीं।
11. अधोलिखित पदानां हिन्दीभाषायाम् अर्थ लिखत-
- आयतलोचना – विस्तृत नेत्रों वाली (सुन्दर नेत्रों वाली)
- काकली – कोयल की मधुर ध्वनि
- Fea – (संभवतः 'फेन' या 'फल') फेन – झाग; फल – फल
- Remy – (संभवतः 'रेमी' या 'रम्य') रम्य – सुन्दर, मनोहर
- तद्बालु – उसकी बालू (रेत)
- देवायतनम् – देवालय, मन्दिर
12. अधोलिखित पदानां सन्धि-विच्छेदं कुरुत-
- महर्षि = महा + ऋषि (गुण सन्धि)
- मध्वरि = मधु + अरि (यण् सन्धि)
13. निम्नलिखित पदानां समास-विग्रहं कृत्वा समासस्य नामापि लिखत-
- Trent – (संभवतः 'त्रिनेत्र' या 'त्रेत') त्रिनेत्र: त्रीणि नेत्राणि यस्य सः (बहुव्रीहि समास)
- पंचवटी = पंचानां वटीनां समाहारः (द्विगु समास)
- नखभिन्न = नखेन भिन्नः (तृतीया तत्पुरुष समास)
14. कोष्ठात् शुद्ध उत्तरं चित्वा रिक्तस्थानानि पूर्ति कुरुत-
- बालकाः नाना तरुणाः। (अम्बा / नाना)
- नृपः ब्राह्मण भोजनं ददाति। (ब्राह्मण / राजा)
- गोमय वृश्चिकः जायते। (गोमय / घृत)
- अः अनु + कर्ण + वत् नदीनाम्। (अनु + कर्ण + वत्)
- माता सुतायै भोजनं दत्तवती। (दा + क्तवतु → दत्तवती)
- श्यामः कन्दुकं ग्रहीतुम् इच्छति। रेखांकितपदे प्रत्ययः तुमुन्। (ल्यप / तुमुन्)
- प्रभो मह्यं बुद्धिं यच्छ। (यच्छ / यच्छतम् / यच्छत)
- कक्षायां सर्वे ध्यानेन पठन्तु। (पठतु / पठताम् / पठन्तु)
- वर्षे द्वादश मासाः भवन्ति। (द्वादश / द्वादशी / द्वादशम्)
- "रामाय नमः" तादृशी गुरवे नमः। (गुरवे / कृष्णात् / नद्याः)
प्रश्न 48 (अ) – रिक्तस्थानपूर्तिः (2 अंकाः)
अधोलिखितेषु वाक्येषु रिक्तस्थानानि पूरयत –
- सः धार्मिकः भाषणं ललितः।
- या गायन्ति गाते भरताः।
- शिलोशिः सेतुः रीयते।
- चहकः कथा तुणशंलाकादिकप् आददाति।
- गाहः एतत् न तेन्द्रियम्।
- अरे आत्मा तर्तते।
प्रश्न 48 (आ) – पत्रलेखनम् (5 अंकाः)
कक्षायाः वार्षिकपरीक्षायाः प्राप्ताङ्कान् ज्ञातुं प्रधानाचार्यं प्रति प्रार्थनापत्रं लिखत।
प्रार्थनापत्रम्
सेवायाम्,
प्रधानाचार्यः,
[विद्यालयस्य नाम],
[स्थानम्]।
विषयः – वार्षिकपरीक्षायाः प्राप्ताङ्कानां ज्ञानार्थं प्रार्थनापत्रम्।
महोदय,
सविनयं निवेदनम् अस्ति यत् अहम् [कक्षा] कक्षायाः छात्रः अस्मि। मम वार्षिकपरीक्षायाः प्राप्ताङ्काः अद्यापि न ज्ञाताः। कृपया मम प्राप्ताङ्कान् ज्ञातुं कृपया आदेशं ददातु।
भवदीयः,
[छात्रस्य नाम]
दिनांकः [दिनांकः]
प्रश्न 48 (इ) – शब्दरूपाणि (3 अंकाः)
अधोलिखितानां शब्दानां रूपाणि लिखत –
- लता – लता, लतायाः, लतायै, लताम्, लतया, लतायाः, लतायाम्, लते।
- विद्यालयः – विद्यालयः, विद्यालयस्य, विद्यालयाय, विद्यालयम्, विद्यालयेन, विद्यालयस्य, विद्यालये, विद्यालय।
- प्रार्थना – प्रार्थना, प्रार्थनायाः, प्रार्थनायै, प्रार्थनाम्, प्रार्थनया, प्रार्थनायाः, प्रार्थनायाम्, प्रार्थने।
प्रश्न 48 (ई) – संवादपूर्तिः (5 अंकाः)
अधोलिखितं संवादं पूरयत –
छात्रः – नमस्ते अध्यापक महोदय।
अध्यापकः – नमस्ते। भवान् कुतः आगच्छति?
छात्रः – अहं गृहात् आगच्छामि।
अध्यापकः – भवतः नाम किम् अस्ति?
छात्रः – मम नाम रामः अस्ति।
अध्यापकः – भवान् कस्मिन् कक्षायां पठति?
छात्रः – अहं नवमकक्षायां पठामि।
अध्यापकः – भवतः पितुः नाम किम् अस्ति?
छात्रः – मम पितुः नाम श्रीरामः अस्ति।
अध्यापकः – भवतः कक्षायां प्रवेशः कदा जातः?
छात्रः – मम कक्षायां प्रवेशः गतवर्षे जातः।
अध्यापकः – भवान् कस्याम् श्रेण्याम् उत्तीर्णः जातः?
छात्रः – अहं प्रथमश्रेण्याम् उत्तीर्णः जातः। कृपया मम साहाय्यं करोतु।
9. अधोलिखितानि वाक्यानि क्रमरहितानि। यथाक्रमं संयोजनं कुरुत।
- एकदा व्याघ्रः जाले बद्धः अभवत्।
- अकस्मात् तत्र व्याघ्रः समागच्छत्।
- व्याघ्रः जालात् मुक्तः जातः।
- यदि त्वां मां मोचयिष्यसि तर्हि त्वां न हनिष्यसि।
- मूषकः स्वकीयैः लघुदन्तैः जालम् अकर्तयत्।
- सः बहुप्रयासं कृत्वापि जालात् मुक्तः न अभवत्।
- “अहं त्वां मोचयितुम् इच्छामि” इति मूषकः अवदत्।
- व्याघ्रः तं क्षुद्रजीवं मत्वा हसति।
20. अधोलिखितेषु वाक्येषु कस्यचित् षड्वाक्यानाम् संस्कृते अनुवादं कुरुत। (6×1=6)
-
(i) किसान खेत जोतता है।
उत्तर: कृषकः क्षेत्रं कर्षति।
-
(ii) तुम दोनों दौड़ते थे।
उत्तर: युवाम् अधावताम्।
-
(iii) वे लोग दूध पिएँ।
उत्तर: ते दुग्धं पिबन्तु।
-
(iv) हम सब लिखते थे।
उत्तर: वयम् अलिखाम।
-
(v) विशिष्ट ज्ञान ही विज्ञान है।
उत्तर: विशिष्टं ज्ञानम् एव विज्ञानम्।
-
(vi) तुम नाचो।
उत्तर: त्वं नृत्य। / यूयं नृत्यत।
-
(vii) सभी बालकों में गोप श्रेष्ठ है।
उत्तर: सर्वेषु बालकेषु गोपः श्रेष्ठः।
-
(viii) मोहन पुस्तक पढ़ेगा।
उत्तर: मोहनः पुस्तकं पठिष्यति।
27. अधः प्रदत्तचित्रं दृष्ट्वा मञ्जूषायाः सहायतया पञ्चवाक्यानि लिखत। (5)
मञ्जूषा: प्रेम्णः, रक्षाबन्धनम्, संस्कृत-दिवसः, पूर्णिमायाम्, भगिनी, प्रतिवर्ष, भ्राता, उपहारः, भवति, रक्षासूत्रम्।
उत्तर:
- रक्षाबन्धनं प्रतिवर्ष श्रावणी पूर्णिमायाम् भवति।
- अस्मिन् दिने भगिनी भ्रातुः कलायाम् रक्षासूत्रं बध्नाति।
- भ्राता भगिन्यै उपहारं यच्छति।
- एतत् पर्व प्रेम्णः प्रतीकम् अस्ति।
- रक्षाबन्धनं संस्कृत-दिवसः अपि कथ्यते।